Kahf surasi — Oyat 110

Kalimalarning maʼnolari:

• Bashar — inson, odam.
• Yuhā ilayya — menga vahiy qilinadi.
• Yarjū liqā'a rabbihi — Robbining muloqotiga (uchrashuviga) umid qiladi, ya'ni oxiratda Robbini ko'rishni orzu qiladi va Uning jazosidan qo'rqadi.
• Amalan sālihan — solih, to'g'ri amal, ya'ni Allohning shariatiga muvofiq bo'lgan amal.

Tafsir:

Ey Muhammad (s.a.v.), shu mushriklarga ayting: "Men ham sizlar kabi oddiy bir insonman. Menda sizlardan farqli hech qanday ilohiy xususiyat yo'q. Biroq menga Alloh tomonidan vahiy keladi — bu vahiy orqali men sizlarga yetkazaman: sizlarning haq ma'budingiz yagona Allohdir. Uning sherigi, tengdoshi va o'xshashi yo'q. Bas, kim Robbining huzuriga borishdan umidvor bo'lsa — ya'ni oxiratda Uning muloqotiga erishishni orzu qilsa va Uning azobidan qo'rqsa — u holda u solih amal qilsin. Bu amal Allohning shariatiga to'liq mos bo'lsin, ixlos bilan, faqat Alloh uchun qilingan bo'lsin. Va Robbining ibodatiga hech kimni sherik qilmasin — ya'ni riyo (ko'z-ko'z qilish) ham, boshqa biror narsani yoki kishini Allohga sherik qo'shish ham bo'lmasin."

Bu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimizning (s.a.v.) inson ekanini, lekin vahiy orqali ulug'langanini bayon qiladi. Asosiy da'vat — tavhid, ya'ni yagona Allohga ibodat qilishdir. Najot yo'li esa ikki narsaga bog'liq: solih amal va ixlos. Solih amal — bu shariatga muvofiq bo'lgan amal, ixlos esa — bu amalni faqat Alloh uchun qilishdir. Kim shu ikki shartni jamlasa, Robbining muloqotiga umid qilishi haqli bo'ladi.

Foydalar (Oyatdan olinadigan saboqlar):

1. Payg'ambar alayhissalom ham oddiy bashar edilar. Bu bizga o'rnatilgan go'zal namuna — biz ham ularga ergashib, insoniy tabiatimizni inkor etmagan holda, Allohga ibodat va toatda kamolotga erishishimiz mumkin.
2. Tavhid — Islomning poydevori. Yagona Allohga ibodat qilish, Unga hech narsani sherik qilmaslik — najotning kalitidir.
3. Solih amal qilishning sharti — uning shariatga muvofiq bo'lishi. Har qanday yaxshi niyat yoki ko'p amal kifoya emas, balki amal Allohning ko'rsatmasiga mos bo'lishi kerak.
4. Ixlos — amalning qabul bo'lish sharti. Riyo va mansab, dunyo manfaati uchun qilingan amal Alloh huzurida hech qanday qadrga ega emas. Amal faqat Alloh uchun bo'lsagina, u haqiqiy amalga aylanadi.
5. Umid va qo'rquv muvozanati — mo'min Robbining rahmatidan umid qiladi va azobidan qo'rqadi. Bu ikki tuyg'u insonni to'g'ri yo'lda olib boradi.
6. Bu oyat musulmonlarga hayotning maqsadini eslatadi: bu dunyo o'tkinchi, asl yurt — oxiratdir. Kim oxiratda Robbisi bilan muloqotni orzu qilsa, shu dunyoda shu orzuga mos amallar qilishi kerak.