Sure Kehf — Ayet 22

Kelime Anlamları:

• رَجْمًا بِالْغَيْبِ: Bilgisizce tahmin yürüterek, zanna dayanarak söylemek.
• مِرَاءً ظَاهِرًا: Yüzeysel, derinliğe inmeyen, sadece vahiyde bildirilenle yetinilen tartışma.
• لَا تَسْتَفْتِ: Sorma, soruşturma.
• عِدَّتِهِمْ: Onların sayısı.

Tefsir:

Bu âyet, Ashâb-ı Kehf (mağara arkadaşları) kıssasının ardından, onların sayıları hakkında insanların farklı iddialar ortaya atacağını haber vermektedir. Yüce Allah, bu konuda üç farklı grubun söyleyeceklerini bildirir:

Bir grup, "Onlar üç kişidir, dördüncüleri köpekleridir" diyecek. Diğer bir grup ise, "Onlar beş kişidir, altıncıları köpekleridir" diye iddia edecek. Allah Teâlâ, bu iki grubun sözlerinin "رَجْمًا بِالْغَيْبِ" yani hiçbir bilgiye ve delile dayanmayan, sadece tahmin ve zanla söylenmiş sözler olduğunu bildirir. Çünkü onlar bu sayıları, ellerinde hiçbir kanıt olmadan, karanlıkta taş atar gibi rastgele söylemişlerdir.

Üçüncü bir grup ise, "Onlar yedi kişidir, sekizincileri köpekleridir" diyecektir. Bu görüş, müminlerin ve Ehl-i Kitap'ın bir kısmının söylediği ve vahye uygun düşen görüştür. Nitekim Allah Teâlâ, bu son görüşü zımnen tasdik etmiş, diğer iki görüşü ise zan ve tahmin olarak nitelemiştir.

Ardından Yüce Allah, Peygamber Efendimize (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurur: "De ki: Rabbim onların sayısını en iyi bilendir." Yani bu konuda kesin bilgi ancak Allah katındadır. İnsanlardan ise onların sayısını bilenler çok azdır; Allah'ın kendilerine bu bilgiyi lütfettiği kimseler müstesnadır.

Sonra Allah Teâlâ, Peygamberimize ve ümmetine üç önemli edep dersi verir:

Birincisi: Onların sayısı ve halleri hakkında Ehl-i Kitap ile derin tartışmalara girme. Sadece sana vahyedilen bilgiyle yetin; çünkü vahiy, her türlü tartışmanın üstünde kesin ve doğru bilgidir. Bu yüzden "açık ve yüzeysel bir tartışma" ile yetin; yani sadece Allah'ın sana bildirdiklerini söyle, onların iddialarının peşine düşme.

İkincisi: Onların durumunu, sayısını ve kıssasının ayrıntılarını Ehl-i Kitap'tan hiç kimseye sorma. Çünkü onlar bu konuda gerçek bir bilgiye sahip değillerdir; sadece tahmin ve zanla konuşmaktadırlar. Sen ise vahiy yoluyla en doğru bilgiye ulaşmışsın.

Bu âyet, bizlere önemli bir ders vermektedir: Gaybî konularda kesin bilgi ancak Allah katındadır. İnsanların tahminleri ve zanları bizi yanıltmamalıdır. Kur'an'ın bildirdiği bilgiler, her türlü insanî tahminin üzerinde, kesin ve tartışmasız doğrudur. Bu sebeple, dinî konularda tartışırken bile edeple hareket etmeli, bilmediğimiz konularda susmalı, bildiğimiz konularda ise sadece vahye dayanarak konuşmalıyız.

Ayrıca bu âyet, Müslümanlara ilimde derinleşmenin ve hakikatı aramanın önemini hatırlatır. Zira Allah Teâlâ, "Onları ancak pek az kimse bilir" buyurarak, ilim sahiplerinin değerini yüceltmiş ve gerçek bilginin ancak Allah'ın lütfuyla elde edilebileceğini vurgulamıştır. Bizler de her konuda olduğu gibi bu tür meselelerde de Allah'a teslim olmalı, O'nun kitabına ve Resulü'nün sünnetine sarılmalıyız.