Аль-Кахф сүрөсү — Аят 38

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لَّٰكِنَّا — «бирок мен» деген мааниде; бул жерде сүйлөөчү өзүнүн сөзүн каапыр адамдын сөзүнөн айырмалап, өз ишенимин билдирип жатат.
• هُوَ اللَّهُ — «Ал — Аллах»; басымдуулук жана чектөө маанисинде келип, жалгыз Кудай Аллах экенин бекемдейт.
• رَبِّي — «менин Раббим»; Рабб — жаратуучу, багуучу, тарбиялоочу, ээси деген маанилерди камтыйт.
• أُشْرِكُ — «шерик кошомун»; ширк — Аллахка башканы теңөө, ага окшоштуруу.
• أَحَدًا — «эч кимди»; бул сөз жалпылыкты билдирип, эч бир нерсени, эч бир жанды шерик кылбай турганын тактайт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Ал-Кахф сүрөсүндөгү бай менен кедей момундун ортосундагы сүйлөшүүнүн уландысы. Бай адам өзүнүн байлыгына, бак-дарагына сыймыктанып, кайра тирилүүнү четке кагып, Аллахка шерик кошуп, каапырлык сөздөрдү айткан. Ошондо момун адам ага жооп берип: «Бирок мен сенин айткан сөзүңдү айтпаймын, мен Аллахты Раббим деп билемин, мага жана баарыбызга нээмат берүүчү — Аллах, мен Ага эч кимди шерик кылбаймын» — деп айткан.

Башкача айтканда, момун адам бай адамдын каапырлык сөзүнө кошулбай, өзүнүн ыйманын ачык билдирет: Аллах — анын жалгыз Раббиси, бардык нээматты берүүчү, жаратуучу жана багуучу. Ал өзүнүн сыйынуусунда, дубасында, ибадатында Аллахка эч кимди, эч нерсени шерик кылбайт. Бул аят момун адамдын бекем ыйманын, тавхиддин тазалыгын жана каапырлардын сөзүнө каршы туруудагы чечкиндүүлүгүн көрсөтөт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ыймандын бекемдиги: Момун адам өзүнүн ыйманын ачык айтып, башкалардын каапырлык сөздөрүнө ээрчибейт. Бул бизге да ыймандуу болууга, чындыкты ачык айтууга үндөйт.
• Тавхиддин мааниси: Аллах — жалгыз Рабб, бардык нээматтын ээси. Ага эч кимди шерик кылбоо — ыймандын негизи. Бул аят тавхиддин тазалыгын жана анын маанисин терең түшүнүүгө жардам берет.
• Нээматты таануу: Байлык, ден соолук, үй-бүлө — баары Аллахтын нээмати. Момун адам бул нээматтарды Аллахтан деп билип, Ага шүгүр кылат. Бул бизди да шүгүр кылууга, нээматты таанууга чакырат.
• Каапырлыкка каршы туруу: Каапырлык сөздөргө, адашууга каршы туруп, чындыкты айтуу — момундун милдети. Бул аят бизге чындыкты коркпостон айтууга, адашууга каршы турууга күч берет.
• Исламдын сулуулугу: Ислам — тавхид дини, Аллахты жалгыз деп билүү, Ага гана сыйынуу. Бул аят Исламдын сулуулугун, анын тазалыгын жана адамды туура жолго багыттоосун көрсөтөт.