سوره کہف — آيت 61

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا: ٻن سمنڊن جي ملڻ جي جاءِ، يعني اها جاڳه جتي ٻه سمنڊ پاڻ ۾ ملن ٿا.
• نَسِيَا: ٻنهي وساريو (موسىٰ ۽ سندس ساٿي يوشع).
• حُوتَهُمَا: سندن مڇي، جيڪا کاڌي طور کنيائون هئا.
• سَرَبًا: سرنگ يا رستو، يعني اهڙو رستو جيڪو کليل ۽ صاف هجي، جيئن پاڻيءَ ۾ سُرنگ وانگر.

2) آيت جي تفسير:

پوءِ جڏهن موسىٰ ۽ سندس ساٿي يوشع هلندا هلندا ٻن سمنڊن جي سنگم تي پهتا، جتي الله تعاليٰ موسىٰ کي خضر سان ملڻ جو واعدو ڪيو هو، ته اتي هڪ پٿر وٽان لنگهيا ۽ آرام لاءِ رڪيا. انهن پنهنجي مڇي وساري ڇڏي، جا کاڌي طور کنيائون هئا ۽ يوشع ان کي ٽوڪريءَ ۾ کنيو پئي هليو. الله تعاليٰ ان مڇيءَ کي زندهه ڪري ڇڏيو، ۽ اها مڇي پاڻيءَ ۾ هڪ اهڙو رستو ٺاهيندي هلي وئي جهڙو سُرنگ هجي، جنهن ۾ پاڻي پاڻ ۾ ملي نه سگهيو ۽ اهو رستو کليل رهيو. موسىٰ کي ياد نه رهيو ته مڇيءَ جو پڇان وٺي ۽ سندس حال ڏسي، ۽ يوشع کي به ياد نه رهيو ته موسىٰ کي ٻڌائي ته مڇيءَ ۾ ڇا ٿيو ۽ اها ڪيئن پاڻيءَ ۾ پئي وئي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ جي قدرت بي مثال آهي؛ هو مئي مڇيءَ کي به زندهه ڪري سگهي ٿو ۽ پاڻيءَ ۾ اهڙو رستو بڻائي سگهي ٿو جيڪو بند نه ٿئي. اهو ثابت ڪري ٿو ته الله هر شيءِ تي قادر آهي.
• انسان کي گهرجي ته هو الله جي نشانين ۽ حڪمن تي غور ڪري ۽ انهن کي وساري نه ڇڏي، ڇاڪاڻ ته وسارڻ سبب ئي موسىٰ ۽ يوشع کي مڇيءَ جو واقعو ياد نه رهيو.
• الله تعاليٰ پنهنجي نبي موسىٰ کي خضر سان ملڻ جو انتظام ڪيو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته الله پنهنجن خاص ٻانهن لاءِ ملڻ ۽ سکڻ جا موقعا مقرر ڪري ٿو.
• هن آيت ۾ اهو سبق آهي ته علم جي طلب ۾ سفر ڪرڻ ۽ محنت ڪرڻ اسلام جي خوبصورت تعليم آهي. موسىٰ هڪ نبي هوندي به علم جي طلب ۾ سفر ڪيو، جيڪو اسان لاءِ وڏو سبق آهي.
• الله جي قدرت جا عجيب نشان اهڙا آهن جو انسان حيران ٿي وڃي ٿو؛ اهي نشانيون اسان کي الله جي وحدانيت ۽ سندس حڪمت تي ايمان آڻڻ جي ترغيب ڏين ٿيون.
• قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل واقعا رڳو قصا نه آهن، پر انهن ۾ انسان لاءِ هدايت ۽ نصيحتون ڀريل آهن، جيڪي اسان کي صحيح رستو ڏيکارين ٿا.