Аль-Кахф сүресі — Аят 75

1. Сөздердің мағынасы:

• أَلَمْ أَقُل لَّكَ — «Мен саған айтпадым ба?» — бұл сұрақ арқылы еске салу және жұмсақ түрдегі кінәлау білдіріледі.
• لَن تَسْتَطِيعَ — «ешқашан шамаң келмейді» — болашақта мүмкін болмайтын нәрсені білдіретін күшейтілген теріске шығару.
• مَعِيَ صَبْرًا — «менімен бірге сабыр етуге» — яғни менің істеріме шыдауға.

1. Аяттың тәпсірі:

Хадир (Кhidr) пайғамбар Мұсаға (ғ.с.) қарап: «Мен саған басында айтпадым ба, сен менің істеріме шыдай алмайсың деп?» — деді. Бұл жерде ол Мұсаны жазғырып, еске салып тұр. Себебі Мұса (ғ.с.) бұған дейін де Хадирдің істеріне шыдай алмай, әр жолы себебін сұрап, келісімін бұзған еді. Хадир бұл жолы «саған» деген сөзді қосып, яғни «мен саған арнайы айттым» деп, Мұсаның бұл жағдайда ешбір сылтауы жоқ екенін, өйткені алдын ала ескертілгенін айқындады. Бұл — Мұсаның (ғ.с.) алдындағы шартты тағы да бұзғанын көрсететін жұмсақ әрі әділ ескерту.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Сабыр — білімнің кілті. Кейбір нәрселердің сырын түсіну үшін сабырлы болу керек; асығыс үкім шығару адамды қателікке жетелейді.
• Уәде мен шартты сақтау — иманның көрінісі. Мұса (ғ.с.) Хадирге сабыр етемін деп уәде берген еді, бірақ шыдай алмады. Бұл — берген уәдені орындаудың маңыздылығын көрсетеді.
• Ұстаз бен шәкірт арасындағы қарым-қатынас. Хадирдің жұмсақ әрі дана ескертуі — тәрбие берудің әдебін үйретеді: кінәламай, еске салып, шыдамдылықпен түсіндіру.
• Адам баласының шектеулілігі. Мұса (ғ.с.) пайғамбар бола тұра, кейбір істердің сырын ұға алмады. Бұл — адам білімінің шектеулі екенін, Алланың хикметі шексіз екенін ұғындырады.
• Қателіктен сабақ алу. Мұса (ғ.с.) әр қатесінен кейін кешірім сұрап, жалғастырды. Бұл — қателескенде тәубе етіп, алға ұмтылудың үлгісі.

Осы аят арқылы біз сабырлы болуды, уәдені сақтауды және ұстаздың ескертуін құрметтеуді үйренеміз. Құран — әр аят сайын адамға өмірлік сабақ беретін дана кітап.