Kahf surasi — Oyat 75

Kalimalarning ma’nolari:

• A-lam aqul laka: “Men senga aytmaganmidim?” – ya’ni, avvalgi ogohlantirishni eslatish va tanbeh berish ma’nosida.
• Lan tastati’a: “Aslo qodir bo‘lmaysan, chiday olmaysan”.
• Sabran: “Sabr qilishga” – ya’ni, ko‘rgan ishlariga nisbatan sabr-toqat qilishga.

Tafsir:

Xizr alayhissalom Muso alayhissalomga murojaat qilib, unga yumshoq, ammo o‘tkir tanbeh bilan dedi: “Men senga boshidayoq aytmaganmidim: sen mening huzurimda, mening qilayotgan ishlarimga nisbatan sabr qilishga aslo qodir bo‘lmaysan?” Bu gapda Xizr Musoni avvalgi ogohlantirishini eslatib, uning sabrsizligini yumshatib, lekin aniq ifoda etdi. Zero, Muso alayhissalom Xizrning ko‘z o‘ngida kemani teshib qo‘yganini ko‘rib, sabr qilolmagan edi. Xizr bu yerda “laka” (senga) so‘zini qo‘shib aytdi – bu esa tanbehni kuchaytirish uchun edi, chunki birinchi marta bu so‘zni aytmagan edi. Endi esa, Musoning ikkinchi marta sabrsizlik qilganini ko‘rib, unga bu gapni yana takrorladi.

Foydalar:

• Bu oyatdan olamizki, ilm va tajribada o‘zidan ustun bo‘lgan kishilarga nisbatan sabr qilish – buyuk fazilatdir. Inson o‘zi bilmagan narsalarga shoshilib hukm chiqarmasligi kerak.
• O‘z bilimiga ishonib, boshqalarning hikmatli ishlarini darrov rad etmaslik lozim. Ba’zan ko‘z bilan ko‘rilgan narsa ham ichki hikmatga ega bo‘ladi.
• Ustoz yoki olim kishining ogohlantirishini jiddiy qabul qilish va unga amal qilish – muvaffaqiyat kalitidir. Muso alayhissalomning bu voqeasi bizga kamtarlik va o‘z nuqsonini tan olishni o‘rgatadi.
• Sabr – ilm yo‘lida zaruriy shartdir. Kim haqiqatni o‘rganishni istasa, qiyinchiliklarga va tushunarsiz holatlarga chidashni o‘rganishi kerak. Bu esa insonni ma’naviy kamolotga yetaklaydi.