Kahf surasi — Oyat 74

Kalimalarning ma'nolari:

• Zakiyya: pok, gunohsiz, hali balog‘at yoshiga yetmagan bola.
• Nukr: juda katta, og‘ir va inkor etiladigan ish.

Tafsir:

Mana endi ular kemadan tushib, sohil bo‘ylab yo‘lga tushdilar. Yurib borayotganlarida bir bola ko‘zlariga tashlandi. Bu bola hali balog‘at yoshiga yetmagan, gunohsiz, begunoh bir yosh edi. U boshqa bolalar bilan o‘ynab yurgan edi. Xizr alayhissalom shu bolaning oldiga borib, uni o‘ldirdi. Buni ko‘rgan Muso alayhissalom bundan qattiq hayratga tushdi va norozilik bildirib dedi: "Sen hech qanday gunoh qilmagan, hali katta bo‘lmagan begunoh bir jonni o‘ldirdingmi? Bu bola hech kimning qonini to‘kmagan, hech kimni o‘ldirmagan edi. Uni qasos tariqasida o‘ldirishga ham asos yo‘q edi. Sen juda katta, inkor etiladigan ish qilding!" Muso alayhissalom bu ishning hikmatini bilmaganligi uchun bunday qattiq e'tiroz bildirdi. Chunki u Xizr alayhissalomning bu ishidagi yashirin hikmatni hali tushunmagan edi.

Foydalar:

1. Ilm o‘rganishda sabr-toqatli bo‘lish zarur. Muso alayhissalom kabi buyuk payg‘ambar ham bilmagan narsasini o‘rganish uchun sabr qilishga o‘rgatilgan.
2. Ba'zi ishlarning zohiri yomon ko‘rinsa-da, botinida katta hikmat va yaxshilik bo‘lishi mumkin. Inson o‘zi bilmagan narsaga shoshilib hukm chiqarmasligi kerak.
3. Alloh taolo ba'zi bandalariga (avliyolariga) o‘ziga xos ilmlar beradi, bu ilmlarni hamma ham tushunavermaydi. Shuning uchun olimlarning ba'zi hukmlariga e'tiroz bildirishdan oldin ularning hikmatini so‘rab o‘rganish lozim.
4. Gunohsiz, begunoh insonlarni o‘ldirish Islomda eng katta gunohlardan biri ekanligi bu oyatda yaqqol namoyon bo‘ladi. Muso alayhissalomning bu ishga qattiq e'tiroz bildirishi islomning hayotni qanchalik aziz tutishini ko‘rsatadi.