سوره مریم — آیه 42

معانی کلمات:

• یا أَبَتِ: ای پدر من (نوعی خطاب محبتآمیز و مهربانانه)
• لا یُغنی عنک شیئاً: هیچ سودی برایت ندارد و نمیتواند از تو دفاع کند یا زیانی را از تو دفع نماید

تفسیر آیه:

این آیه بخشی از گفتگوی حضرت ابراهیم علیهالسلام با پدرش آزر است. ابراهیم با مهربانی و ادب، پدرش را مخاطب قرار داده و میگوید: «ای پدر! چرا چیزی را عبادت میکنی که نه صدایی را میشنود تا دعای تو را اجابت کند، نه چیزی را میبیند تا از عبادت تو آگاه شود، و نه میتواند هیچ سود و زیانی به تو برساند؟»

ابراهیم با این استدلال ساده و منطقی، پوچی بتپرستی را آشکار میکند. او به پدرش میفهماند که این بتها جمادات بیروحی هستند که هیچ قدرت و اختیاری ندارند. آنها نه میشنوند، نه میبینند و نه میتوانند کمترین کمکی به انسان بکنند. پس چگونه شایسته پرستش هستند؟ این سخن ابراهیم نشاندهنده حکمت و روش تربیتی اوست که با نرمی و ملاطفت، پدرش را به سوی حق دعوت میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• دعوت به توحید باید با مهربانی و احترام انجام شود، حتی نسبت به پدر و مادری که بر باطل هستند.
• عقل سلیم حکم میکند که موجود بیجان و ناتوان، شایسته پرستش نیست؛ تنها خدایی که شنوا، بینا و تواناست سزاوار عبادت است.
• استدلالهای ساده و روشن، بهترین راه برای هدایت دیگران است؛ چنانکه ابراهیم با یک پرسش کوتاه، بطلان بتپرستی را اثبات کرد.
• محبت به خویشاوندان نباید ما را از امر به معروف و نهی از منکر بازدارد؛ بلکه باید با بهترین روش، آنها را به راه راست دعوت کنیم.