Марьям сүрөсү — Аят 42

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• إِذْ — "эстеп көр" же "ошол кезде" деген мааниде.
• يَا أَبَتِ — "оо атам" деген эркелетүү жана урматтоо формасы.
• لِمَ — "эмне үчүн", "неге" деген суроо.
• مَا لَا يَسْمَعُ — "укпаган нерселерди" — буттар дубаны да, үндү да уга албайт.
• وَلَا يُبْصِرُ — "көрбөгөндөрдү" — алар эч нерсени көрө албайт.
• وَلَا يُغْنِي عَنكَ شَيْئًا — "сага эч нерсе менен пайда бере албайт" — башкача айтканда, зыянды кетирүүгө да, пайда келтирүүгө да жарабайт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Ибрахим пайгамбар (алайхис-салам) атасы Азарга кайрылып, ага акыл-насаат айтып, жумшактык менен сүйлөп жатат. Ал атасына: "Оо атам, эмне үчүн сен угуп да, көрүп да, сага эч кандай пайда да, зыян да бере албай турган нерселерге сыйынып жатасың?" — деп сурайт. Бул жерде Ибрахим пайгамбар атасынын бутпарастыгын сыпайы түрдө жокко чыгарып, ага акыйкатты түшүндүрүүгө аракет кылып жатат. Ал өзүнүн сөзүндө атасын кемсинтпей, тескерисинче, урматтап, "оо атам" деп эркелетип кайрылат. Ал эми буттардын угуу, көрүү жана пайда берүү сыяктуу эч кандай касиети жок экенин, аларга сыйынуунун маанисиз экенин далилдеп берет. Бул аят Ибрахим пайгамбардын тавхид (Аллахтын жалгыздыгы) үчүн күрөшүнүн жана атасын акыйкатка чакыруусунун бир бөлүгү.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ата-энеге урмат жана жумшак мамиле: Ибрахим пайгамбар атасына кайрылганда "оо атам" деп эркелетип, сылык сүйлөгөн. Бул Исламда ата-энеге кантип мамиле кылуу керектигин үйрөтөт — эгер алар туура эмес жолдо болсо да, аларга катуу сүйлөбөй, акыл-насаатты жумшактык менен айтуу керек.
• Акыйкатты издөө жана тавхид: Бул аят бизди Аллахтан башкага сыйынуунун маанисиздигине көңүл бурат. Буттар да, башка нерселер да бизге пайда да, зыян да бере албайт. Бул Исламдын негизги принциби — Аллахтын жалгыздыгын түшүнүүгө чакырат.
• Акыл-ойду колдонуу: Ибрахим пайгамбар атасына акыл-эс менен далил келтирип, буттардын жөндөмсүздүгүн түшүндүрөт. Бул бизге Ислам акыйкатты акыл-эс жана далил аркылуу да түшүндүрөөрүн көрсөтөт.
• Дааваттын сылык ыкмасы: Ибрахим пайгамбар атасын Исламга чакырганда сылык, жумшак жана акыл-эс менен мамиле кылган. Бул бизге Исламды жайылтууда жана адамдарды акыйкатка чакырууда сылык болуу керектигин үйрөтөт.
• Аллахтын кудурети: Бул аят аркылуу Аллахтын гана угуучу, көрүүчү жана пайда берүүчү экенин түшүнөбүз. Аллахка сыйынуу — бул чыныгы бакыттын жана тынчтыктын булагы.