Məryəm surəsi — Ayə 42

Kəlmələrin mənaları:

• Ya e bət – “Ey atacan!” – məhəbbət və hörmət ifadə edən nida formasıdır.
• La yəsmeu – eşitməz, duymaz.
• La yubsır – görməz, gözü yoxdur.
• La yuğni ənkə şey’ən – səndən heç bir şeyi dəf edə bilməz, heç bir zərəri səndən uzaqlaşdıra bilməz.

Təfsir:

Bu ayə, İbrahim əleyhissəlamın atası Azərə etdiyi nəsihət dolu müraciətini bizə xəbər verir. İbrahim peyğəmbər öz atasına çox yumşaq və mehriban bir üslubla müraciət edərək deyir: “Ey atacan! Sən nə üçün belə bütlərə ibadət edirsən ki, onlar nə sənin sözünü eşidirlər, nə səni görürlər, nə də sənə heç bir fayda verə bilirlər? Onlar səndən heç bir bəlanı, heç bir çətinliyi dəf edə bilməzlər.”

İbrahim əleyhissəlam bu sözləri ilə atasına ən gözəl şəkildə dəlil gətirir: İbadət edilən varlıq, heç olmasa, eşitməli və görməlidir ki, ona edilən ibadətdən xəbəri olsun. Amma bu bütlər nə eşidir, nə görür, nə də heç bir şeyə qadirdirlər. Belə aciz varlıqlara ibadət etmək, ağıl və məntiqə ziddir. Çünki insan öz ehtiyaclarını yalnız hər şeyi eşidən, hər şeyi görən və hər şeyə qadir olan Allaha arz etməlidir.

Bu müraciət bizə öyrədir ki, haqqı təbliğ edərkən ən yaxınlarımıza belə, ən gözəl və nəzakətli üslubda yanaşmalıyıq. İbrahim peyğəmbər atasına “ya e bət” – “ey atacan” deyə müraciət edir, ona qarşı hörmət və məhəbbətini qoruyur. Çünki İslamda təbliğin əsas prinsipi hikmət və gözəl öyüddür. Allah-təala bizə də öyrədir ki, haqqa dəvət edərkən səbrli, mülayim və mərhəmətli olmalıyıq.

Bu ayədə həm də təvhid – Allahın birliyi – dərsi var: Yalnız Allah eşidir, yalnız O görür və yalnız O bizə fayda və zərər verə bilər. Buna görə də bütün ibadətlərimizi yalnız Ona etməli, yalnız Ondan kömək diləməliyik. Bu, həm ağılın, həm də fitrətin tələbidir.