سوره مریم — آیه 44

معانی کلمات:

• أبتِ: ای پدر من (ندا با لحن محبتآمیز و مهربانانه)
• لاتعبد الشیطان: شیطان را عبادت مکن؛ یعنی از او اطاعت نکن
• عصیّاً: بسیار نافرمان و سرکش

تفسیر آیه:

ای پدر مهربانم! از شیطان پیروی مکن و به عبادت این بتها مشغول مشو؛ زیرا هر کس از شیطان اطاعت کند، در حقیقت او را عبادت کرده است. شیطان همان موجودی است که در برابر فرمان خداوند رحمان سرکشی کرد و از سجده بر آدم امتناع ورزید. او با این نافرمانی، عصیان خود را آشکار ساخت و از رحمت الهی رانده شد. پس چگونه شایسته است که انسانِ خردمند، از چنین موجود سرکش و راندهشدهای پیروی کند و او را بر فرمان خدای مهربان مقدم دارد؟ خدایی که رحمتش همه موجودات را فرا گرفته و آفریننده و روزیدهنده همه عالمیان است.

فواید و پیامهای آیه:

1. محبت و ادب در امر به معروف: حضرت ابراهیم علیهالسلام با پدر مشرک خود با نهایت مهربانی و احترام سخن میگوید و او را «پدرم» خطاب میکند. این درس بزرگی است که دعوت به حق باید با ملایمت و احترام همراه باشد، نه با تندی و خشونت.
2. شناخت دشمن واقعی: شیطان دشمن قسمخورده انسان است و هر گناهی که انسان مرتکب میشود، در حقیقت پیروی از شیطان و عبادت اوست. مؤمن باید همواره مراقب باشد که در دام این دشمن نیفتد.
3. عاقبت سرکشی: نافرمانی شیطان از فرمان خدا، سبب رانده شدن او از رحمت الهی شد. این هشدار برای همه ماست که سرکشی در برابر فرمانهای خداوند، عاقبتی جز محرومیت از رحمت الهی ندارد.
4. اهمیت خانواده در هدایت: حضرت ابراهیم حتی برای هدایت پدر مشرک خود تلاش میکند و او را به راه راست دعوت مینماید. این نشان میدهد که مسلمان باید نسبت به هدایت بستگان خود دغدغهمند باشد و هیچگاه از دعوت آنان به خیر دست نکشد.