Аль-Бакара сүресі — Аят 129

1. Сөздердің мағынасы:

• رَبَّنَا — Раббымыз, яғни Жаратушы Иеміз.
• وَابْعَثْ — жібер, пайғамбар етіп жібер.
• فِيهِمْ — олардың ішінен, яғни Ибраһим мен Исмаил ұрпағынан шығатын мұсылман қауымының ішінен.
• رَسُولًا مِّنْهُمْ — олардың өз ішінен шыққан елші.
• يَتْلُو — оқып береді.
• آيَاتِكَ — Сенің аяттарыңды, яғни Құранды.
• الْكِتَابَ — Кітапты, яғни Құранды.
• الْحِكْمَةَ — хикметті, яғни сүннетті, даналықты, шариғат үкімдерін.
• يُزَكِّيهِمْ — оларды тазартады, күнәдан, ширктен арылтады.
• الْعَزِيزُ — Қуатты, жеңілмейтін, бәрінен үстем.
• الْحَكِيمُ — Дана, әр істі орнына қоятын.

1. Аяттың тәпсірі:

Ибраһим (ғ.с.) мен Исмаил (ғ.с.) Раббыларына дұға етіп: «Уа, Раббымыз! Осы ұрпағымыздың ішінен оларға өздерінен шыққан бір елші жібер. Ол елші оларға Сенің аяттарыңды оқып берсін, Құран мен хикметті үйретсін, оларды ширктен және жаман мінездерден тазартсын. Шынында, Сен — бәрінен үстем, жеңілмейтін Қуаттысың және әр істі орнына қоятын Данасың», — деп сұрады.

Бұл дұғадағы «олардың ішінен шыққан елші» деп Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарды айтқан. Ибраһим (ғ.с.) өзінен кейін келетін ұрпағына осындай ұлы пайғамбардың жіберілуін тілеген. Бұл — Ибраһим (ғ.с.) мен Исмаил (ғ.с.) ұрпағынан шығатын мұсылман үмметіне деген үлкен мейірім мен қамқорлықтың көрінісі.

Пайғамбардың (с.ғ.с.) міндеттері осы аятта төрт түрлі бағытта сипатталған:

• Аяттарды оқып беру — Құран аяттарын адамдарға жеткізу, оқу, үйрету.
• Кітапты үйрету — Құранның мағынасын, үкімдерін, хикметтерін түсіндіру.
• Хикметті үйрету — сүннетті, пайғамбардың өнегелі жолын, шариғат даналығын үйрету.
• Тазарту — адамдарды ширктен, күпірліктен, жаман мінездерден, күнәлардан тазарту, рухани тәрбие беру.

Аяттың соңында Алланың екі сипаты — әл-Азиз (Қуатты, жеңілмейтін) және әл-Хаким (Дана) — аталады. Бұл дұғаның қабыл болатынына және Алланың әр істі даналықпен орнына қоятынына меңзейді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Дұғаның құдіреті: Ибраһим (ғ.с.) өзінен кейін ғасырлар өткен соң келетін ұрпағы үшін дұға етті. Бұл — иманды адамның тек өзі үшін ғана емес, келер ұрпақ үшін де жақсылық тілейтінін көрсетеді.
• Пайғамбардың (с.ғ.с.) ұлы орны: Бұл аят Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың Ибраһим (ғ.с.) дұғасының қабыл болуының нәтижесі екенін білдіреді. Бұл — оның шынайы пайғамбар екенінің дәлелдерінің бірі.
• Білім мен тәрбиенің қатар жүруі: Пайғамбар (с.ғ.с.) тек білім беріп қана қоймай, адамдарды рухани тазартты. Бұл — исламда білім мен тәрбиенің ажырамас екенін көрсетеді.
• Құран мен сүннеттің бірлігі: Аятта «Кітап» пен «Хикмет» қатар аталады. Бұл — Құран мен сүннеттің бір-бірінен ажырамайтынын, екеуі де басшылыққа алынуы керектігін білдіреді.
• Алланың даналығына сену: Алла әр істі орнына қояды, ешбір жақсылық пен жақсылық иесінің еңбегі зая кетпейді. Бұл — мұсылманды Алланың даналығына сенуге, сабыр етуге шақырады.
• Исламның жалғастығы: Ибраһим (ғ.с.) бастаған таухид жолы Мұхаммед (с.ғ.с.) арқылы жалғасын тапты. Бұл — исламның адамзат тарихындағы ең ұлы жалғастық екенін көрсетеді және әр мұсылманды осы жолды ұстануға шақырады.