Sure Bakara — Ayet 16

Kelime Anlamları:

• İşterav (اشتروا): Satın aldılar, satın alma yoluyla değiştirdiler, takas ettiler.
• Dalâlet (الضلالة): Sapkınlık, doğru yoldan ayrılma, küfür.
• Hüdâ (الهدى): Doğru yol, hidayet, iman.
• Rabihât (ربحت): Kâr etti, kazanç sağladı.
• Ticâretühüm (تجارتهم): Onların ticareti, alışverişleri.
• Mühtedîn (مهتدين): Hidayete erenler, doğru yolu bulanlar.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Allah, münafıkların içinde bulunduğu acı tabloyu gözler önüne seriyor. Onlar, hidayeti yani imanı ve doğru yolu ellerinin tersiyle itip, dalâleti yani küfrü ve sapkınlığı satın aldılar. Tıpkı bir tüccar gibi ellerindeki değerli bir sermayeyi verip değersiz bir meta aldılar. Oysa onların ellerinde bulunan iman sermayesi, dünyada huzurun, ahirette ise ebedi kurtuluşun anahtarıydı. Fakat onlar bu büyük sermayeyi, dünyalık menfaatlere ve geçici heveslere değiştiler.

Allah Teâlâ buyuruyor ki: "Onların ticareti kâr etmedi." Yani bu alışverişten ellerine hiçbir şey geçmedi, tam aksine büyük bir zarara uğradılar. Çünkü kâr, sermayenin üzerine koymaktır; onlar ise sermayelerini tamamen kaybettiler. İmanlarını yitirdiler, kalpleri mühürlendi, gözleri kör, kulakları sağır oldu. Dünyada hüsrana uğradılar, ahirette de en büyük kayıp onları bekliyor.

"Ve onlar hidayete ermiş kimseler değillerdi." Bu ifade, onların bu sapkınlıklarının bir kaza veya tesadüf olmadığını, bilakis kendi tercihleri ve inatları sonucu gerçekleştiğini vurgular. Onlar doğru yolu görmediler mi? Gördüler, fakat görmek istemediler. Hak kendilerine apaçık tebliğ edildi, fakat onlar büyüklük taslayarak ve inat ederek yüz çevirdiler. Bu yüzden hidayete ermeleri mümkün olmadı; çünkü hidayet, kalbin Allah'a açılmasıyla olur, onların kalpleri ise kibir ve inkârla kilitlenmişti.

Bu âyet, biz müminler için çok önemli bir derstir. Hayatımız bir ticaret yeridir ve bizler bu dünyada sürekli alışveriş yapıyoruz. Her gün, her saat, her an bir şeyler alıp veriyoruz. Önemli olan, bu ticarette kârlı çıkmaktır. Kârlı ticaret, imanı koruyup artırmak, salih ameller işlemek, Allah'ın rızasını kazanmaktır. Zararlı ticaret ise, dünyalık bir menfaat uğruna imanı feda etmek, günaha dalıp hidayetten uzaklaşmaktır.

Ey iman edenler! Sakın ha, münafıkların bu hain ticaretine ortak olmayın. Dünyanın geçici süslerine aldanıp da ebedi hayatınızı mahvetmeyin. Bilin ki, Allah katında en değerli sermaye imandır ve bu sermayeyi koruyanlar, dünyada da ahirette de kurtuluşa erenlerdir. Rabbimiz bizleri, hidayet üzere sabit kılsın, ticaretimizi kârlı eylesin ve bizi dalâlete sapanlardan eylemesin. Âmin.