سوره بقرہ — آيت 160

1) لفظن جي معنيٰ:

• تَابُوا: توبه ڪيائون، يعني الله ڏانهن رجوع ڪيائون ۽ گناهن کان پشيمان ٿيا.
• أَصْلَحُوا: پنهنجا عمل ۽ ڪم سنواريا، جيڪي بگڙيل هئا سي درست ڪيائون.
• بَيَّنُوا: ظاهر ڪيائون، جيڪو حق لڪايو هئائون سو بيان ڪيائون.
• أَتُوبُ عَلَيْهِمْ: آئون سندن توبه قبول ڪندس ۽ کين معاف ڪندس.
• التَّوَّابُ: توبه قبول ڪرڻ وارو، بار بار توبه قبول ڪندڙ.
• الرَّحِيمُ: ٻاجهارو، مهربان.

2) تفسير:

هن آيت ۾ الله تعاليٰ انهن ماڻهن جي باري ۾ ٻڌائي ٿو جن پنهنجي ڪيل ڪم جو ازالو ڪيو. اهي ماڻهو جيڪي حق کي لڪائيندا هئا ۽ ماڻهن کي گمراهه ڪندا هئا، جيڪڏهن اهي پنهنجي ڪيل ڪمن تان پشيمان ٿي الله ڏانهن رجوع ڪن، پنهنجا ظاهري ۽ باطني عمل سنوارين، ۽ جيڪو حق ۽ هدايت لڪائي هئائون سو ماڻهن اڳيان بيان ڪن ۽ ظاهر ڪن، ته پوءِ اهڙن ماڻهن جي توبه الله قبول ڪندو آهي. الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن جي توبه قبول ڪرڻ وارو ۽ انهن تي وڏو مهربان آهي. هو پنهنجي ٻانهن کي توبه جي توفيق به عطا ڪندو آهي ۽ پوءِ سندن توبه قبول به ڪندو آهي ۽ کين معاف به ڪندو آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن لاءِ هميشه معافي جو دروازو کليل رکيو آهي. جيڪو به سچي دل سان توبه ڪري، الله سندس توبه ضرور قبول ڪندو آهي.
• گناهه کان پوءِ رڳو توبه ڪرڻ ئي ڪافي ناهي، پر پنهنجا بگڙيل عمل سنوارڻ ۽ جيڪو حق لڪايو هجي سو ظاهر ڪرڻ پڻ ضروري آهي.
• الله جو نالو ”التواب“ ۽ ”الرحيم“ ٻڌائي ٿو ته هو بار بار توبه قبول ڪندڙ ۽ وڏو مهربان آهي. هو پنهنجي ٻانهن کي معاف ڪرڻ ۾ خوشي محسوس ڪندو آهي.
• هي آيت اسان کي سکڻ ٿي ڏئي ته ڪڏهن به الله جي رحمت کان مايوس نه ٿجي. جيترو به وڏو گناهه هجي، سچي توبه سان الله معاف ڪري ٿو.
• اسلام هڪ اهڙو دين آهي جيڪو انسان کي اميد ۽ رحمت جو پيغام ڏئي ٿو، ۽ کيس هميشه سڌي رستي تي اچڻ جو موقعو فراهم ڪري ٿو.