સૂરા અલ-બકરા — આયત 160

શબ્દોની સમજૂતી:

• تَابُوا: તેઓએ તૌબા કરી, એટલે પાપથી પાછા ફરીને અલ્લાહ તરફ રુજૂ કર્યું.
• أَصْلَحُوا: તેઓએ સુધારો કર્યો, એટલે પોતાના કાર્યો અને વ્યવહારોને સુધારી લીધા.
• بَيَّنُوا: તેઓએ સ્પષ્ટ કર્યું, એટલે જે સત્ય છુપાવ્યું હતું તેને ખુલ્લું કરી દીધું.
• أَتُوبُ عَلَيْهِمْ: હું તેમની તૌબા કબૂલ કરું છું અને તેમને માફ કરું છું.
• التَّوَّابُ: ખૂબ તૌબા કબૂલ કરનાર.
• الرَّحِيمُ: દયાળુ, કૃપાળુ.

આયતનો તફસીર:

આ આયત પહેલાંની આયતોના સંદર્ભમાં આવે છે, જેમાં એવા લોકો વિશે વાત કરવામાં આવી હતી જેઓ અલ્લાહની સ્પષ્ટ આયતો અને હિદાયતને છુપાવે છે અને લોકોને સત્યથી દૂર રાખે છે — તેમના માટે અલ્લાહની લઅનત (ફિટકાર) છે. પરંતુ આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા તેમાંથી એક મહાન અપવાદ બતાવે છે: તે લોકો કે જેઓ પોતાની ભૂલ સમજીને અલ્લાહ તરફ પાછા ફરે.

એટલે કે, જેઓ પોતાના પાપથી પશ્ચાત્તાપ કરીને અલ્લાહ પાસે માફી માંગે, પોતાના જીવનના દરેક પાસાને — અંદરથી અને બહારથી — સુધારી લે, અને જે હકીકત છુપાવી હતી તેને સ્પષ્ટપણે લોકો સમક્ષ જાહેર કરી દે, તો આવા લોકોની તૌબા અલ્લાહ કબૂલ કરે છે. અલ્લાહ તેમની ભૂલો માફ કરે છે અને તેમના પર કૃપા કરે છે. અલ્લાહ પોતે જણાવે છે કે હું ખૂબ તૌબા કબૂલ કરનાર અને અપાર દયાળુ છું — જે પોતાના બંદાઓને તૌબાની તૌફીક આપું છું, પછી તેમની તૌબા કબૂલ કરું છું અને તેમના પર દયા કરું છું.

આ આયતનો સાર એ છે કે અલ્લાહની રહમતનો દરવાજો ક્યારેય બંધ થતો નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ ભૂલ કરી બેસે, પછી ભલે તે ભૂલ કેટલી પણ ગંભીર હોય, જ્યારે તે સાચા દિલથી પાછો ફરે, પોતાના કાર્યો સુધારે અને સત્યને સ્પષ્ટ કરે, તો અલ્લાહ તેને માફ કરવા તૈયાર છે. અલ્લાહની સિફત "તવ્વાબ" અને "રહીમ" એ દર્શાવે છે કે તે વારંવાર તૌબા કબૂલ કરનાર અને અપાર દયા કરનાર છે.

આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. તૌબાનો દરવાજો હંમેશા ખુલ્લો છે: ભૂલ ગમે તેટલી મોટી હોય, જ્યાં સુધી માણસ જીવતો છે, ત્યાં સુધી તે અલ્લાહ તરફ પાછો ફરી શકે છે. અલ્લાહ ક્યારેય તેનાથી કંટાળતો નથી.
2. તૌબા ફક્ત શબ્દોથી નહીં, કર્મોથી પણ હોવી જોઈએ: ખરી તૌબામાં ત્રણ વસ્તુઓ જરૂરી છે — પાપ છોડવું, પશ્ચાત્તાપ કરવો, અને ભવિષ્યમાં ફરી ન કરવાનો દૃઢ નિર્ણય. સાથે જ જ્યાં શક્ય હોય