Аль-Бакара сүрөсү — Аят 200

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• مَنَاسِكَكُمْ (манасикакум): ажылык жана курмандык ибадаттарыңар, ажылыктын амалдарыңар.
• خَلَاقٍ (халак): ыйык үлүш, насип, эч кандай жакшылык үлүшү.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта ажылык ибадаттарын аткарган адамдарга кайрылып: «Ажылык амалдарыңарды, курмандыктарыңарды жана башка ибадаттарыңарды бүткөргөндөн кийин, Аллахты көп эскергиле, Ага мактоо айткыла. Ата-бабаларыңарды мактап, алардын даңкын айтып эскергендей, балким андан да көбүрөөк жана күчтүүрөөк эскергиле», – деп буйруду. Анткени арабдар ажылыктан бүткөндөн кийин ата-бабаларынын даңкын, жакшы сапаттарын, жоомарттыктарын эскерип макташчу. Ал эми Аллахты эскерүү жана Ага мактоо айтуу мындан да артык болушу керек. Себеби силердин бардык жакшылыктарыңар, бардык нээматтарыңар Аллахтан келген.

Андан кийин Аллах адамдардын максат-ниеттериндеги айырмачылыкты баяндап: «Адамдардын арасында дүйнө жашоосун гана каалагандар бар. Алар дуба кылганда: „Оо, Раббибиз! Бизге бул дүйнөдө ден соолук, мал-мүлк, бала-чака бер“, – деп сурашат. Мындай адамдар үчүн акыретте эч кандай ыйык үлүш, эч кандай жакшылык насип жок. Анткени алар акыретти каалашпайт, алардын бардык көңүлү, бардык ой-тилеги дүйнө жашоосуна гана багытталган», – деп билдирди.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахты эскерүү – эң улуу ибадат: Ажылык сыяктуу улуу ибадаттан кийин да Аллахты эскерүү буйрулган. Бул Аллахты эскерүүнүн канчалык маанилүү экенин көрсөтөт. Ар бир мусулман күнүмдүк жашоосунда Аллахты көп эскерүүгө умтулушу керек.
• Нээматтардын баары Аллахтан: Биздин бардык жакшылыктарыбыз – ден соолук, байлык, үй-бүлө, ырыс-кешик – баары Аллахтын берген нээматы. Ошондуктан Ага мактоо айтуу, шүгүр кылуу биздин милдетибиз.
• Дүйнө менен акыретти тең салмактоо: Ислам бизди дүйнөнү таптакыр четке кагууга эмес, тескерисинче, дүйнөнү акырет үчүн өтмөк катары пайдаланууга үйрөтөт. Дүйнөнү гана көздөп, акыретти унутуп калуу – бул чоң адашуу. Ал эми акыретти да, дүйнөнү да сураган адам эки жакшылыкка жетет.
• Дубада тең салмактуулук: Мусулман дуба кылганда дүйнөнүн жакшылыктарын да, акыреттин жакшылыктарын да сурашы керек. «Раббибиз! Бизге дүйнөдө да, акыретте да жакшылык бер», – деп дуба кылуу – ыймандуу адамдын адаты.
• Акыретти эстен чыгарбоо: Бул аят бизге акыретти эстен чыгарбай, ар дайым ага даярдык көрүүгө чакырат. Акыретте насип алуу үчүн, дүйнөдө Аллахтын буйруктарын аткарып, Ага шүгүр кылып жашоо зарыл.
• Ислам – жаратуучуга байланыштын дини: Бул аят Аллах менен болгон байланышты бекемдөөгө, Ага болгон сүйүүнү жана коркууну тең сактоого үндөйт. Аллахты эскерүү жүрөктү тынчтандырат, жашоого маани берет жана акыретте улуу сыйлыктарга жеткирет.