سوره بقره — آیه 201

معانی کلمات:

• حَسَنَةً: نیکی، خوبی، هر آنچه که برای انسان سودمند و پسندیده باشد؛ در دنیا شامل رزق حلال، علم نافع، عبادت و عافیت است و در آخرت شامل بهشت و رضوان الهی.
• قِنَا: ما را حفظ کن، از ما دور کن (از مصدر "وقایه" به معنای نگهداری و محافظت).

تفسیر آیه:

در میان مردم گروهی هستند که با ایمان به خدا و روز قیامت، دعایی جامع و پرمعنا دارند. آنان از پروردگار خود درخواست میکنند که در زندگی دنیوی، نیکی و خوبی به آنان عطا فرماید؛ یعنی روزی حلال، علم سودمند، عمل صالح، سلامتی و عافیت و هر آنچه که زندگی دنیوی را آباد و سعادتمند میسازد. همچنین در آخرت نیز نیکی و خوبی طلب میکنند که همان بهشت و نعمتهای جاودان الهی است. و در پایان، از خداوند میخواهند که آنان را از عذاب آتش دوزخ حفظ کند و از این عذاب سخت در امان بدارد.

این دعا، جامعترین و کاملترین دعایی است که یک مؤمن میتواند داشته باشد، زیرا هم دنیا و هم آخرت را در بر میگیرد و هم از عذاب الهی در امان میماند. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز بسیار این دعا را تکرار میکردند و آن را از بهترین دعاها میدانستند. این آیه نشان میدهد که مؤمنان واقعی، نه تنها به فکر دنیای خود هستند، بلکه سعادت اخروی را نیز همواره مد نظر دارند و از خداوند میخواهند که در هر دو جهان، خیر و نیکی به آنان عطا کند و آنان را از عذاب جهنم حفظ نماید.

فواید و پیامهای آیه:

• مؤمن باید در دعاهای خود، هم دنیا و هم آخرت را در نظر بگیرد و از خداوند خیر هر دو جهان را بخواهد؛ چرا که اسلام دین جامعی است که به سعادت دنیا و آخرت انسان توجه دارد.
• دعا کردن و درخواست از خداوند، نشانه توکل و اعتماد به اوست و مؤمن باید در همه حال به درگاه الهی روی آورد.
• این آیه به ما میآموزد که بهترین دعا، دعایی است که هم شامل نیازهای مادی و دنیوی باشد و هم نیازهای معنوی و اخروی، و انسان را از عذاب الهی دور نگه دارد.
• محبت به خدا و امید به رحمت او، همراه با ترس از عذابش، از ویژگیهای مؤمنان راستین است که در این دعا به زیبایی تجلی یافته است.