سوره طه — آیه 40

### معانی واژگان

• تَمْشِی: راه می‌رفتی، حرکت می‌کردی.
• تَقُولُ: می‌گفت (در اینجا به معنای گفت).
• أَدُلُّکُمْ: راهنمایی‌تان کنم، نشان‌تان دهم.
• یَکْفُلُهُ: سرپرستی و نگهداری او را بر عهده بگیرد (و او را شیر دهد).
• تَقَرَّ عَیْنُهَا: چشمش روشن شود، دلش آرام گیرد.
• فَتَنَّاکَ فُتُونًا: تو را آزمایش کردیم آزمایشی سخت و پیاپی.
• عَلَى قَدَرٍ: در وقت و موعدی معیّن و سنجیده.

### تفسیر آیه

ای موسی! به یاد آور آن زمان را که خواهرت در پی تو راه می‌رفت و (پس از آنکه تو را از آب گرفتند) به کسانی که تو را برداشته بودند گفت: «آیا شما را به کسی راهنمایی کنم که سرپرستی و شیر دادن او را بر عهده گیرد؟» و ما تو را به مادرت بازگرداندیم تا چشمش به تو روشن شود و اندوهگین نباشد. و تو (در جوانی) نفسی را به خطا کشتی و ما تو را از اندوه و گرفتاری آن نجات دادیم و تو را با آزمایش‌های گوناگون بیازمودیم. پس سال‌ها در میان مردم مَدیَن ماندی و سپس در موعدی که از پیش مقرر کرده بودیم (برای رسالت و تکلیم) آمدی، ای موسی.

این آیه بخشی از نعمت‌های بزرگ خداوند بر موسی علیه‌السلام را یادآوری می‌کند: او در کودکی از خطر غرق شدن نجات یافت، به مادرش بازگردانده شد تا با آرامش او را بزرگ کند، پس از قتل خطایی، از عذاب و اندوه رهایی یافت، با آزمایش‌های سختی که او را برای رسالت آماده می‌کرد، پرورش یافت، و سرانجام در زمان دقیق و مقدر الهی برای دریافت وحی و رسالت حاضر شد. همه این‌ها نشانه‌ی تدبیر دقیق و لطف بی‌پایان خداوند نسبت به بندگان برگزیده‌اش است.

### فواید و پیام‌های آیه

1. لطف و تدبیر خداوند در همه مراحل زندگی: خداوند در سخت‌ترین لحظات، راه نجات را می‌گشاید و بندگان مؤمن خود را از بحران‌ها عبور می‌دهد، همان‌گونه که موسی را از آب نیل نجات داد و به آغوش مادر بازگرداند.
2. اهمیت خانواده و آرامش مادر: بازگرداندن موسی به مادرش نشان می‌دهد که آرامش روحی والدین، به‌ویژه مادر، در اسلام ارزش والایی دارد و خداوند به آن توجه ویژه دارد.
3. آزمایش‌های الهی، زمینه‌ساز رشد: سختی‌ها و ابتلائات، انسان را برای مسئولیت‌های بزرگ آماده می‌کند. موسی علیه‌السلام با گذر از این آزمایش‌ها به مقام نبوت رسید؛ پس نباید از مشکلات گریخت، بلکه باید آن‌ها را پله‌ای برای تعالی دانست.
4. توبه و نجات از خطا: قتل خطایی موسی، با توبه و لطف الهی بخشوده شد و از عواقب آن رهایی یافت. این به ما می‌آموزد که هیچ گناهی (جز شرک) با توبه و بازگشت به خدا نابخشودنی نیست و درِ رحمت الهی همیشه باز است.
5. همه چیز در وقت مقرر الهی است: رسیدن موسی به رسالت در «قدر» معیّن، یادآور این است که موفقیت‌ها و نعمت‌های بزرگ، در زمان بندی دقیق خداوند رخ می‌دهد؛ پس باید صبور بود و به حکمت الهی اعتماد کرد.