سوره طہ — آيت 58

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• فَلَنَأْتِيَنَّكَ: پوءِ ضرور اسان تو وٽ اينداسين.
• بِسِحْرٍ مِّثْلِهِ: اهڙي جادو سان جيئن تنهنجو جادو آهي، يعني تنهنجي جادو جهڙو.
• مَوْعِدًا: هڪ مقرر وقت ۽ جاءِ جو واعدو.
• لَّا نُخْلِفُهُ: جنهن جي اسان خلاف ورزي نه ڪنداسين، يعني ان کي نه ٽارينداسين.
• مَكَانًا سُوًى: اهڙي جاءِ جيڪا ٻنهي ڌرين جي وچ ۾ برابر ۽ معتدل هجي.

2) آيت جي تفسير:

فرعون جي جادوگرن، جڏهن حضرت موسيٰ عليه السلام جا معجزا ۽ نشانيون ڏٺيون، تڏهن انهن پنهنجي ضد ۽ هٺ جي ڪري چيو ته: اي موسيٰ! اسان به تو وٽ تنهنجي جادو جهڙو جادو ضرور آڻينداسين، پر ان لاءِ اسان وچ ۾ هڪ اهڙو مقرر وقت ۽ جاءِ جو واعدو طئي ڪر، جنهن جي اسان به خلاف ورزي نه ڪريون ۽ تون به ان کي نه ٽارين، ۽ اها جاءِ ٻنهي ڌرين جي وچ ۾ برابر ۽ معتدل هجي، ته جيئن ڪنهن کي به ڪا بهانو نه ملي.

مطلب ته اهي جادوگر پنهنجي جادو تي مغرور هئا ۽ سمجهي رهيا هئا ته اسان به اهڙو ئي جادو آڻينداسين، پر حقيقت ۾ اهي الله جي قدرت ۽ حضرت موسيٰ عليه السلام جي سچائيءَ کان بي خبر هئا. اهڙو مقرر ٿيل وقت ۽ جاءِ بعد ۾ ”يوم الزينة“ يعني عيد جو ڏينهن ۽ ميدان جو مقرر ٿيو، جتي سڀ ماڻهو گڏ ٿيا ۽ حق ۽ باطل جو مقابلو ٿيو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• حق جي سامهون باطل جي بيوسي: جادوگر پنهنجي سڄي طاقت ۽ فن سان گڏ به حضرت موسيٰ عليه السلام جي معجزي جي اڳيان بيوس ٿي ويا، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته باطل جي طاقت ڪيتري به وڏي هجي، حق جي اڳيان هميشه هيچ ۽ بيوس هوندي آهي.
• انصاف ۽ برابري جو اصول: جادوگرن پاڻ چيو ته مقابلو اهڙي جاءِ تي ٿئي جيڪا ٻنهي ڌرين لاءِ برابر هجي، ۽ وقت به اهڙو مقرر ٿئي جنهن جي ڪو به خلاف ورزي نه ڪري. اسلام به انصاف، برابري ۽ واعدي جي پورائي جو درس ڏئي ٿو.
• وعدي جي پورائي جي اهميت: آيت ۾ واضح ڪيو ويو آهي ته واعدو اهڙو هجي جنهن ۾ ڪنهن به قسم جي ڪوتاهي نه ٿئي، نه اسان ٽاريون ۽ نه تون ٽارين. اهو ئي مسلمان جو اخلاق آهي ته جيڪو واعدو ڪري، ان کي پورو ڪري.
• الله جي قدرت تي ڀروسو: حضرت موسيٰ عليه السلام کي جادوگرن جي ڌمڪيءَ جو ڪو به خوف نه ٿيو، ڇاڪاڻ ته کيس پنهنجي رب تي پورو ڀروسو هو. اهو سبق آهي ته مشڪلاتن ۽ مخالفتن جي وقت ۾ الله تي ڀروسو رکڻ گهرجي.
• قرآن جي سچائي: قرآن اهڙيون تاريخي حقيقتون بيان ڪري ٿو، جيڪي اڳين ڪتابن ۾ به موجود هيون ۽ تاريخ به انهن جي تصديق ڪري ٿي. اهو ثابت ڪري ٿو ته قرآن الله جو سچو ڪلام آهي.
• دعوت جو انداز: حضرت موسيٰ عليه السلام جي دعوت ۾ حڪمت ۽ صبر هو، انهن کي کليل مقابلي جي دعوت ڏني، ته جيئن سچائي سڀني جي سامهون واضح ٿي وڃي. اهو ئي اسلامي دعوت جو بهترين طريقو آهي.