Аль-Анбия сүрөсү — Аят 79

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• فَفَهَّمْنَاهَا — «Биз аны (өкүмдү) түшүндүрдүк». Бул жерде «аны» деп эки тараптын ортосундагы талаш-тартыштын туура чечимин түшүнүү айтылат.
• حُكْمًا — «өкүм», «даанышмандык», «туура чечим чыгаруу жөндөмү».
• عِلْمًا — «илим», «билим».
• سَخَّرْنَا — «багындырдык», «моюн сундурдук».
• يُسَبِّحْنَ — «тасбих айтышат», «Аллахты аруулашат».
• وَكُنَّا فَاعِلِينَ — «Биз муну кылуучулардан болдук», башкача айтканда, Биздин кудуретибиз жетет жана Биз аны ишке ашырдык.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта пайгамбар Дауд (алейхи ас-салам) менен анын уулу Сулайман (алейхи ас-салам) ортосунда болгон бир сот иши баяндалат. Бир адамдын кою экинчи бир адамдын эгин талаасына түн ичинде кирип, эгинди таптап кетип, зыян келтирет. Эки тарап сот сурап Дауд пайгамбарга келишет. Дауд (алейхи ас-салам) кою ээсин коюн эгин ээсине берүүгө өкүм кылат. Бирок Аллах Таала бул маселенин эң туура чечимин Сулайманга (алейхи ас-салам) түшүндүрүп берди: эгин ээси коюларды алып, алардын сүтүнөн, жүнүнөн, тукумунан пайдаланып турсун, ал эми кою ээси эгин ээсинин жерин иштетип, эгинди кайра баштапкы абалына келтирсин. Эгин кайра оңолгондон кийин ар бири өз мүлкүн кайра алат. Бул — эки тарапка тең адилеттүү жана пайдалуу чечим.

Аллах Таала Дауд менен Сулаймандын экөөнө тең пайгамбарлыкты, өкүм чыгаруу жөндөмүн жана илимди берген. Сулайманга гана эмес, экөөнө тең ушул улуу даражалар ырыс кылынган. Ошондой эле Аллах Таала Даудга тоолорду жана канаттуу куштарды багындырып, алар аны менен чогуу Аллахты аруулап тасбих айтышкан. Бул — Аллахтын кудуреттүүлүгүнүн жана Даудга берген өзгөчө мөөр-мүнөзүнүн белгиси. Аллах Таала мунун баарын кылуучу, анын кудурети ар бир нерсеге жетет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Адилеттик жана даанышмандык: Бул аят бизге талаш-тартыштарды чечүүдө эки тарапка тең пайдалуу, адилеттүү жолду издөө керектигин үйрөтөт. Ислам — адилеттик жана ырайым дини.
• Илим жана түшүнүк — Аллахтын берген ырысы: Аллах кимге болсо да илим жана түшүнүк берет. Бул бизди илим үйрөнүүгө, акылдуу болууга чакырат.
• Ата-баланын ортосундагы сый-урмат: Дауд менен Сулаймандын ортосунда көрө албастык жок болгон. Сулайман туура чечим тапканда, бул атасынын кадыр-баркына шек келтирген эмес. Бул — үй-бүлөдөгү сүйүү жана урматтын үлгүсү.
• Аллахтын кудурети чексиз: Тоолор менен куштардын Дауд менен чогуу тасбих айтышы — Аллахтын кудуретине эч нерсенин тоскоол боло албастыгын көрсөтөт. Бул биздин ишенимибизди бекемдейт.
• Ырайымдуулук жана кечиримдүүлүк: Туура чечим — жөн гана жазалоо эмес, эки тарапты тең оңдоп, пайда көрсөтүү. Ислам ушундай ырайымдуулукка чакырат.

Бул аят бизге Исламдын илимге, адилеттикке жана ырайымга негизделген дини экенин көрсөтөт. Аллах Таала бизге да илим, түшүнүк жана адилеттүүлүк берсин.