Anbiyo surasi — Oyat 79

Kalimalarning ma'nolari:

• فَفَهَّمْنَاهَا: Biz uni (o'sha hukmni) unga tushuntirdik, o'rgatdik.
• حُكْمًا: Payg'ambarlik, donishmandlik va to'g'ri qaror chiqarish.
• عِلْمًا: Ilm, fahm-farosat va shariat ahkomlarini bilish.
• سَخَّرْنَا: Bo'ysundirdik, irodamizga bo'ysundirib qo'ydik.
• يُسَبِّحْنَ: Allohni poklaydilar, Uning sha'niga munosib bo'lmagan narsalardan pok ekanini aytadilar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Dovud va Sulaymon alayhissalom o'rtasida sodir bo'lgan bir qozilik ishini hikoya qilmoqda. Bir kishining qo'ylari boshqa bir kishining ekinzoriga kirib, uni payhon qilgan edi. Dovud alayhissalom qo'y egasiga qo'ylarni zarar yetkazgan kishiga berish bilan hukm qildilar. Ammo Sulaymon alayhissalom yanada adolatliroq va maslahatliroq hukm chiqardilar: qo'ylar ekinzor egasiga berilib, undan sut, jun va nasl kabi foydalansin, ekinzor egasi esa qo'y egasiga berilib, uni o'z holiga qaytarsin. Zarar yetgan ekin o'rnini to'lg'azgach, har biri o'z mol-mulkini qaytarib olsin. Alloh taolo aynan shu hukmni Sulaymonga tushuntirdi va uni ma'qulladi.

So'ngra Alloh taolo ikkalasiga ham hukm va ilm berganini, ya'ni payg'ambarlik, donishmandlik va shariat ilmini ato etganini bildirdi. Bu bilan Sulaymonning fazilatini inkor etmadi, balki har ikkalasini ham o'z o'rnida ulug'ladi.

Keyin Alloh taolo Dovud alayhissalomga bergan yana bir ne'matini eslatadi: tog'lar va qushlarni unga bo'ysundirib, ular bilan birga Allohni tasbeh aytishlarini ta'minladi. Tog'lar va qushlar Dovud alayhissalom bilan birga Allohni poklab, Uning buyukligini e'lon qilardilar. Bu Allohning qudratidan bo'lib, U xohlagan narsani qilishga qodirdir.

Foydalar va saboqlar:

1. Alloh taolo o'z bandalaridan istaganiga o'z fazli bilan ortiqcha ilm va fahm-farosat beradi. Bu Uning hikmatidir.
2. Qozilik va hukm chiqarishda adolatli bo'lish, har ikki tomonning manfaatini hisobga olish islomning ulug' tamoyillaridandir.
3. Allohning qudrati cheksizdir: U tog'lar va qushlarni ham o'z payg'ambariga bo'ysundirib, ularni tasbeh aytishga musaxxar qilgan. Bu mo'minlarga Allohning buyukligini va Uning hamma narsaga qodir ekanini eslatadi.
4. Ilm va hikmat — Allohning buyuk ne'matlaridir. Kimga bu ne'mat berilsa, u haqiqatan ham katta fazilatga erishgan bo'ladi.
5. Payg'ambarlar ham bir-biridan ilm va hukm jihatidan farq qilganlar, lekin barchasi Allohning huzurida ulug' mavqega ega. Bu esa musulmonlarga o'zaro raqobat va hasaddan saqlanishni, balki bir-birining fazilatlarini e'tirof etishni o'rgatadi.