انبیاء سۈرىسى — ئايەت 79

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە بەرگەن ھېكمەت ۋە ئىلىم-ھېكمەتنى، شۇنداقلا ئۇلارغا بەرگەن مۆجىزىلەرنى بايان قىلىدۇ.

ئايەتتىكى ئاساسلىق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• فَفَهَّمْنَاهَا: بىز ئۇنى (ھۆكۈمنى) چۈشەندۈردۇق، ئەقىلگە سىڭدۈردۇق.
• حُكْمًا: ھېكمەت، ھۆكۈم چىقىرىش ئىقتىدارى، پەرەز قىلىش ئىلمى.
• عِلْمًا: ئىلىم، بىلىم.
• سَخَّرْنَا: بىز بويسۇندۇردۇق، ئىتائەت قىلدۇردۇق.
• يُسَبِّحْنَ: ئۇلار تەسبىھ ئېيتىدۇ، ئاللاھنى پاكلايدۇ.
• وَكُنَّا فَاعِلِينَ: بىز قىلغۇچىلاردىن بولدۇق، يەنى بىز بۇ ئىشلارنى قىلىشقا قادىر.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە داۋۇد ئەلەيھىسسالام ۋە ئۇنىڭ ئوغلى سۇلەيمان ئەلەيھىسسالامغا بەرگەن ئالاھىدە ئىلىم ۋە ھېكمەتنى، شۇنداقلا ئۇلارغا بەرگەن مۆجىزىلەرنى بايان قىلىدۇ.

بىر قېتىم ئىككى كىشى ئارىسىدا دەۋا بولۇپ، بىرىنىڭ قويى يەنە بىرىنىڭ ئېكىنزارلىقىغا كىرىپ زىيان يەتكۈزىدۇ. داۋۇد ئەلەيھىسسالام بۇ مەسىلىدە ھۆكۈم چىقىرىدۇ. ئاللاھ تائالا بۇ ھۆكۈمنىڭ ئەڭ توغرا ۋە ئەڭ ئادىل بولۇشى ئۈچۈن، ئۇنىڭ ئوغلى سۇلەيمان ئەلەيھىسسالامغا بۇ مەسىلىنىڭ ھەقىقىي ھەل قىلىش يولىنى چۈشەندۈردى. سۇلەيمان ئەلەيھىسسالام ھۆكۈم قىلدىكى، زىيان يەتكۈزگەن كىشىنىڭ قويى زىيان تارتقان كىشىگە بېرىلىدۇ، ئۇ كىشى قويدىن سۈت، يۇڭ ۋە بالىلىرىدىن پايدىلىنىدۇ؛ زىيان تارتقان كىشىنىڭ ئېكىنزارلىقى بولسا قوي ئىگىسىگە بېرىلىپ، ئۇ ئۇنى ئەسلى ھالىتىگە كەلتۈرۈپ بېقىدۇ. ئېكىنزارلىق ئەسلى ھالىتىگە قايتقاندا، ھەر ئىككى تەرەپ ئۆز مۈلكىنى قايتۇرۇپ ئالىدۇ. بۇ ھۆكۈم ھەر ئىككى تەرەپكە ئادىللىق ۋە مەنپەئەت يەتكۈزىدىغان ئەڭ ياخشى ھەل قىلىش يولى ئىدى.

ئاللاھ تائالا داۋۇد ۋە سۇلەيمان ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەر ئىككىسىگە پەيغەمبەرلىك ۋە ئىلىم-ھېكمەت ئاتا قىلدى. ئۇلارنىڭ ھەر ئىككىسى ئاللاھنىڭ ھۆكۈمىنى چۈشىنىش ۋە ئىجرا قىلىش قابىلىيىتىگە ئىگە ئىدى. ئاللاھ تائالا سۇلەيمان ئەلەيھىسسالامغا بۇ مەسىلىنىڭ ھەل قىلىش يولىنى ئالاھىدە چۈشەندۈردى، ئەمما بۇ داۋۇد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىلىم-ھېكمەتتىن مەھرۇم قالغانلىقىنى كۆرسەتمەيدۇ. ئەكسىچە، ئىككىسىمۇ ئاللاھنىڭ ئاتا قىلغان ئىلىم-ھېكمىتىگە ئىگە ئىدى.

ئاللاھ تائالا داۋۇد ئەلەيھىسسالامغا يەنە بىر ئالاھىدە مۆجىزە ئاتا قىلدى: تاغلار ۋە قۇشلار ئۇنىڭ بىلەن بىرگە ئاللاھقا تەسبىھ ئېيتىپ، ئۇنىڭ تەسبىھىگە قوشۇلاتتى. بۇ ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە بەرگەن ئىززەت-ھۆرمىتىنىڭ ئېنىق دەلىلىدۇر. ئاللاھ تائالا بۇ ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى قىلىشقا قادىر ۋە ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئەمەلگە ئاشۇرغۇچىدۇر.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ئۆز پەيغەمبەرلىرىگە ئىلىم-ھېكمەت ۋە مۆجىزىلەرنى ئاتا قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ ھەر بىرىنىڭ دەرىجىسى ۋە ئالاھىدىلىكى ئوخشاش بولمايدۇ. شۇنداقلا، ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئىشنى قىلىشقا قادىر، ئۇنىڭ قۇدرىتى چەكسىزدۇر. بىز مۇسۇلمانلار ئاللاھنىڭ بۇنداق ئايەتلىرىنى ئوقۇپ، ئۇنىڭ قۇدرىتى ۋە ھېكمىتىنى چۈشىنىشىمىز، ئۇنىڭغا تەسبىھ ئېيتىپ، شۈكرى قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي ئىلىم ۋە ھېكمەت بىلەن سىرلاشتۇرسۇن، بىزنى ئۆزىنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشتۈرسۇن.