سوره حج — آيت 33

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• لَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ: اوھان لاءِ انھن ۾ فائدا آھن.
• أَجَلٍ مُّسَمًّى: ھڪ مقرر وقت.
• مَحِلُّهَا: انھن جي قرباني ٿيڻ جي جاءِ.
• الْبَيْتِ الْعَتِيقِ: پراڻي گھر يعني ڪعبي شريف (۽ ان جو سڄو حرم).

2) تفسير:

اي مسلمانؤ! جن جانورن کي اوھين قربانيءَ لاءِ مقرر ڪريو ٿا، تن ۾ اوھان لاءِ مقرر وقت تائين ڪيترائي فائدا آھن۔ اوھين انھن جو کير پيئي سگھو ٿا، انھن جي اُن ۽ وارن مان فائدو وٺي سگھو ٿا، انھن جي اولاد مان نفعو حاصل ڪري سگھو ٿا ۽ ضرورت پوڻ تي انھن تي سوار به ٿي سگھو ٿا۔ پر جڏھن اوھين انھن کي قربانيءَ لاءِ مقرر ڪري ڇڏيو ۽ انھن کي ھدي (قربانيءَ جو جانور) بڻائي ڇڏيو، تڏھن انھن مان ڪو به فائدو وٺڻ جائز ناھي، رڳو ضرورت جي حالت ۾ انھن تي سوار ٿيڻ جي اجازت آھي، بشرطيڪ انھن کي ڪو نقصان نه پھچي۔

پوءِ انھن جي قرباني ڪرڻ جو وقت ۽ جاءِ مقرر آھي۔ اھي جانور ڪعبي شريف يعني بيت الله الحرام جي حرم ۾ ئي قربان ڪيا ويندا آھن۔ انھيءَ گھر کي ”عتيق“ (آزاد) ان ڪري چيو ويو آھي ته الله تعاليٰ ان کي ظالمن ۽ جابرن جي تسلط کان محفوظ ۽ آزاد رکيو آھي۔

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ پنھنجي ٻانھن لاءِ آساني ۽ رعايت چاھي ٿو۔ قربانيءَ لاءِ مقرر ڪيل جانورن مان مقرر وقت تائين فائدو وٺڻ جي اجازت ڏيڻ ان ڳالھ جو ثبوت آھي ته اسلام ھڪ عملي ۽ آسان دين آھي۔
• قربانيءَ جو مقصد رڳو جانور ذبح ڪرڻ ناھي، بلڪه ان ۾ الله جي حڪم جي تعميل، شڪرگذاري ۽ ٻين لاءِ نفعو پھچائڻ شامل آھي۔
• بيت الله الحرام جي عظمت ۽ ان جي حفاظت الله تعاليٰ پاڻ ڪئي آھي، جيڪا ان ڳالھ جي نشاني آھي ته الله پنھنجي گھر ۽ پنھنجي دين جي حفاظت فرمائي ٿو۔
• ھن آيت ۾ مسلمانن کي سيکاريل آھي ته عبادت ۾ به اعتدال ۽ حڪمت اختيار ڪن، ۽ دنياوي فائدن ۽ آخرت جي عبادت ۾ توازن قائم رکن۔
• قربانيءَ جو وقت ۽ جاءِ مقرر ٿيڻ ۾ اھا حڪمت آھي ته مسلمان متحد ٿي ھڪ ئي مرڪز تي عبادت ڪن، جيئن انھن ۾ اتحاد ۽ يڪجھتي قائم رھي۔