سوره حج — آیه 37

## تفسیر آیه ۳۷ سوره حج

### معانی کلمات:

• لَن یَنَالَ اللهَ: هرگز به خدا نمیرسد و نزد او بالا نمیرود.
• لُحُومُهَا: گوشتهای قربانیها (شتران و گوسفندان قربانی).
• دِمَاؤُهَا: خونهای آنها.
• التَّقْوَی: پرهیزگاری و اخلاص و نیت پاک.
• سَخَّرَهَا: آنها را رام و مسخّر کرد.
• لِتُکَبِّرُوا اللهَ: تا خدا را بزرگ بشمارید و تکبیر گویید.
• الْمُحْسِنِینَ: نیکوکاران؛ کسانی که عبادت خدا را با اخلاص انجام میدهند و به بندگان خدا نیکی میکنند.

### تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به بندگانش میآموزد که قربانی کردن و ذبح حیوانات، هدف نهایی و مقصود اصلی نیست. گوشت و خون این قربانیها هرگز به خداوند نمیرسد و نزد او بالا نمیرود؛ زیرا خداوند بینیاز از همه اینهاست و به گوشت و خون نیازی ندارد. آنچه به خداوند میرسد و نزد او ارزش دارد، تقوا و پرهیزگاری شماست؛ یعنی اخلاص در نیت و این که قربانی را فقط برای رضای خدا و با قلبی پاک و خالص انجام دهید، نه برای خودنمایی یا پیروی از رسوم جاهلی.

در دوران جاهلیت، مردم هنگام قربانی کردن، خون حیوان را به دیوار کعبه میمالیدند و گوشت آن را بر کعبه میآویختند و گمان میکردند این کار به خدا نزدیکشان میکند. خداوند این باور غلط را اصلاح کرد و فرمود که او به گوشت و خون نیازی ندارد؛ بلکه نیت پاک و تقوای شماست که به او میرسد.

سپس خداوند یادآوری میکند که همانگونه که این حیوانات را برای شما رام و مسخّر ساخت تا بتوانید آنها را قربانی کنید، این نعمت را به شما داد تا او را بزرگ بشمارید و شکرگزار باشید که شما را به راه حق و مناسک حج هدایت فرمود. پس به شکرانه این هدایت، خدا را تکبیر گویید و او را به عظمت یاد کنید.

در پایان آیه، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) مأمور میشود که به نیکوکاران بشارت دهد؛ یعنی کسانی که در عبادت خدا اخلاص دارند و به بندگان خدا نیکی میکنند، پاداش نیکو و سعادت دنیا و آخرت برای آنهاست.

### فواید و پیامهای آیه:

1. اخلاص، روح عبادات است: تمام اعمال عبادی، از جمله قربانی، بدون اخلاص و نیت پاک، ارزشی نزد خدا ندارد. خداوند به ظاهر اعمال نگاه نمیکند، بلکه به قلبها و نیتها مینگرد.
2. خداوند بینیاز مطلق است: او به هیچ چیز از مخلوقاتش نیاز ندارد و تمام عبادات ما برای رشد و تعالی خود ماست، نه برای رفع نیاز خدا.
3. شکرگزاری در برابر هدایت: خداوند ما را به راه راست هدایت کرده و این بزرگترین نعمت است. ما باید در برابر این نعمت، شکرگزار باشیم و خدا را بزرگ بشماریم.
4. رام بودن طبیعت برای انسان: خداوند حیوانات و سایر نعمتها را برای خدمت به انسان مسخّر کرده است. این نشانه لطف و محبت خداوند به بندگانش است و ما باید از این نعمتها در راه بندگی و اطاعت او استفاده کنیم.
5. بشارت به نیکوکاران: کسانی که در عبادت و بندگی خدا اخلاص دارند و به مردم نیکی میکنند، از رحمت و پاداش الهی بهرهمند خواهند شد. این آیه مژدهای برای همه کسانی است که در مسیر احسان و نیکوکاری گام برمیدارند.
6. اصلاح باورهای غلط: این آیه به ما میآموزد که باید باورهای نادرست و خرافی را کنار بگذاریم و دین را بر اساس تعالیم صحیح و هدایت الهی بفهمیم و عمل کنیم.