Haj surasi — Oyat 37

Kalimalarning ma'nolari:

• لَن يَنَالَ اللهَ – Allohga yetishmaydi, ya'ni Uning huzuriga ko'tarilmaydi.
• لُحُومُهَا – qurbonlik qilingan hayvonlarning go'shtlari.
• دِمَاؤُهَا – ularning qonlari.
• التَّقْوَى – Allohdan qo'rqish, ixlos va uning amriga itoat qilish.
• سَخَّرَهَا – ularni (qurbonlik hayvonlarini) sizga bo'ysundirdi, xizmatkor qildi.
• لِتُكَبِّرُوا اللهَ – Allohni ulug'lashingiz uchun (takbir aytishingiz uchun).
• الْمُحْسِنِينَ – yaxshilik qiluvchilar, ya'ni ibodatda va boshqa ishlarda Allohning rizoligini ko'zlab, chiroyli amal qiluvchilar.

Tafsir:

Ey mo'minlar! Alloh taologa qurbonlik qilayotgan hayvonlarning go'shti ham, qoni ham yetib bormaydi. Chunki Alloh bu narsalarga muhtoj emas, U hech narsaga muhtoj emas. Uning huzuriga faqat sizlarning taqvoingiz, ya'ni ixlos bilan, faqat Allohning roziligi uchun qilingan amallaringiz ko'tariladi. Qurbonlikdan maqsad ham shu – Allohga yaqinlashish va Uning buyrug'iga itoat ekanligini ko'rsatishdir.

Alloh taolo shu qurbonlik hayvonlarini sizlarga bo'ysundirdi, ularni minish va so'yish uchun qulay qilib qo'ydi. Buning hikmati shundaki, sizlar Allohni ulug'lab, Uning sizlarni haq yo'lga, Islom diniga va haj ibodatlariga hidoyat qilgani uchun shukr qilasizlar. Alloh sizlarga shunday ne'matlar berganki, ularning shukronasi sifatida Uning buyurganlarini bajo keltirasizlar.

Ey Muhammad (s.a.v.)! Yaxshilik qiluvchilarga – ya'ni ibodatlarini ixlos bilan, Allohning roziligi uchun qiladigan va boshqa bandalarga ham yaxshilik qiladigan mo'minlarga xushxabar bering: ular uchun jannat va go'zal mukofotlar bor.

Foydalar:

1. Qurbonlik va boshqa ibodatlarning asosiy maqsadi – Allohning roziligi va taqvodorlikdir. Qurbonlik qilayotganda go'sht va qonning o'zi emas, balki ixlos va Allohga yaqinlashish niyati muhimdir.
2. Alloh taolo bandalariga o'z ne'matlarini eslatib, ularni shukr qilishga undaydi. Qurbonlik hayvonlarini bo'ysundirib berish ham Allohning buyuk ne'matidir.
3. Allohni ulug'lash va Uning hidoyatiga shukr qilish – mo'minning hayotida doimiy bo'lishi kerak bo'lgan xislatlardir.
4. Yaxshilik qiluvchilarga xushxabar – ularning mehnati zoye ketmasligi va Alloh huzurida mukofot olishlarining dalilidir. Bu mo'minlarga umid va shijoat bag'ishlaydi.