Haj surasi — Oyat 44

Kalimalarning ma'nolari:

• أَصْحَابُ مَدْيَنَ – Madyan ahli, ya'ni Shu'ayb alayhissalomning qavmi.
• فَأَمْلَيْتُ – Men ularga muhlat berdim, kechiktirdim.
• نَكِيرِ – Mening inkor qilishim, ya'ni ularning kufrini rad etib, azob bilan jazolashim.

Tafsir:

Ey Muhammad! Agar qavming seni yolg'onchi qilayotgan bo'lsa, bundan qayg'urma. Chunki sendan oldin ham bir qancha payg'ambarlar o'z qavmlari tomonidan yolg'onchi deb atalgan edi. Nuh alayhissalomning qavmi, Od va Samud qabilalari, Ibrohim alayhissalomning qavmi, Lut alayhissalomning qavmi hamda Madyan ahli – Shu'ayb alayhissalomni yolg'onchi qilgan edilar. Muso alayhissalom ham Fir'avn va uning qavmi tomonidan yolg'onchi deb topilgan edi. Men bu kofir qavmlarga darhol azob bermadim, balki ularga muhlat berdim, imkoniyat yaratdim. Ular esa shu muhlatdan foydalanib tavba qilishmadi, aksincha kufrda davom etishdi. So'ngra Men ularni qattiq azob bilan tutdim. Endi o'ylab ko'ring – Mening ularni inkor etishim va jazolashim qanday bo'ldi? Ular butunlay halok bo'ldilar, na ularga yordam beruvchi chiqdi, na qochib qutula oldilar. Bu – har bir payg'ambarni yolg'onchi qilganlarga Mening muomalam shunday bo'lganini bildiradi.

Foydalar:

• Alloh taolo o'z payg'ambarlarini himoya qiladi va ularni yolg'onchi qilganlarni albatta jazolaydi. Bu mo'minlarga sabr qilish va Allohga ishonish kerakligini o'rgatadi.
• Allohning muhlat berishi – Uning rahmati va hikmatidir. U bandalariga tavba qilishlari uchun vaqt beradi, lekin bu muhlat abadiy emas.
• Tarixdagi o'tgan ummatlarning taqdiri – ibrat maktabidir. Kim ularning holatidan saboq olmasa, o'zi ham shunga o'xshash jazoga duchor bo'lishi mumkin.
• Payg'ambarlarga qilingan azob-uqubatlar ularning darajalarini yuksaltiradi va ularning sabrlari uchun ajrlarini ziyoda qiladi. Bu esa mo'minlarga har qanday qiyinchilikka sabr qilishda kuch bag'ishlaydi.