Haj surasi — Oyat 43

Kalimalarning ma'nolari:

• Qavmu Ibrohim: Ibrohim alayhissalomning qavmi — ular butlarga sig'inuvchi va unga dushmanlik qiluvchi odamlar edi.
• Qavmu Lut: Lut alayhissalomning qavmi — ular buzuq axloqli, shahvatparast va gunohga botgan xalq edi.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga tasalli berib, agar Makka mushriklari sizni yolg'onchi deb hisoblasalar, bu ajablanarli hol emas, chunki ilgari o'tgan ummatlar ham o'z payg'ambarlarini yolg'onchi qilganlar. Xususan, Ibrohim alayhissalomning qavmi ham uni rad etgan, unga qarshi chiqqan va hatto uni olovga tashlagan edi. Lut alayhissalomning qavmi esa uning da'vatini inkor etib, nafaqat yolg'onchi deb bilgan, balki eng og'ir gunoh — buzuqlik va shahvatparastlikda davom etgan edi. Alloh taolo bu qavmlarni darhol jazolamagan, balki ularga muhlat bergan, toki tavba qilishlarini kutgan. Ammo ular tavba qilmagach, ularni qattiq azob bilan ushlagan. Bu esa Allohning hikmati va adolatini ko'rsatadi — U bandalariga sabr qiladi, lekin haddan oshganlarni albatta jazolaydi.

Foydalar:

1. Payg'ambarlarga qarshi chiqqan har qanday qavm oxir-oqibat halokatga uchraganini bilish, mo'minlarga sabr va matonat bag'ishlaydi.
2. Alloh taoloning jazolashda shoshilmasligi, balki muhlat berishi Uning rahmli va hikmatli ekanini ko'rsatadi — bu bandalarni tavba qilishga undaydi.
3. Ibrohim va Lut alayhissalomlarning qavmlari misolida, gunoh va buzuqlik qanchalik og'ir oqibatlarga olib kelishini anglab, inson poklik va to'g'rilikka intilishi kerak.
4. Bu oyat mo'minlarga islomning haqiqat ekanini va Allohning va'dasi albatta amalga oshishini eslatadi, bu esa iymonni mustahkamlaydi.