Аль-Хаджж сүрөсү — Аят 59

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لَيُدْخِلَنَّهُم – «Ал (Аллах) аларды сөзсүз киргизет» дегенди билдирет. Бул жердеги «لَ» ырастоо жана ант берүү маанисиндеги басымдуу белги.
• مُّدْخَلًا – «киргизилүүчү жай» деген мааниде, башкача айтканда алар киргизиле турган орун.
• يَرْضَوْنَهُ – «алар ыраазы боло турган» дегенди түшүндүрөт, башкача айтканда ал жай алардын көңүлүнө толук жага турган жай.
• عَلِيمٌ – «Билүүчү» деген мааниде, Аллах алардын бардык иш-аракеттерин жана ниеттерин толук билет.
• حَلِيمٌ – «Кечиримдүү, шашпай турган» деген мааниде, Аллах пенделеринин күнөөлөрү үчүн дароо жазалабайт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Өз жолунда хижрат кылган, өз мекенин жана мүлкүн таштап кетүүгө аргасыз болгон ыймандуу пенделерине убада берет. Ал аларды сөзсүз түрдө өздөрү ыраазы боло турган, көңүлдөрү каалаган жана көздөрү таткан бардык нерселер бар болгон жайга — Бейишке киргизет. Ал жайда аларга эч кандай кайгы-капа, коркунуч жана жетишсиздик болбойт, тескерисинче, түбөлүк бакыт жана тынчтык болот.

Андан соң Аллах Өзүнүн эки сыпатын эскертет: Ал алардын бардык иш-аракеттерин, ниеттерин жана жасаган жакшылыктарын толук билет. Ким Аллах үчүн чын ыкластан курмандыкка барарын, ким дүйнө үчүн гана аракет кыларын Ал жакшы билет. Ошондой эле Аллах — Халим, б.а. кечиримдүү жана шашпай турган Зат. Ал пенделеринин кылган күнөөлөрү жана кемчиликтери үчүн дароо жаза бербейт, тескерисинче, тообо кылып кайтуусуна мүмкүнчүлүк берет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын убадасы чын: Ал Өз жолунда азап тарткан, курмандык кылган пенделерин эч качан унутпайт жана аларды эң жакшы жайга — Бейишке киргизет. Бул бизге дүйнөнүн кыйынчылыктары убактылуу экенин, ал эми Аллахтын сыйлыгы түбөлүк экенин эскертет.
• Бейиш — чыныгы бакыттын жери: Ал жерде адамдын көңүлү каалаган, көзү таткан бардык нерселер бар. Бул бизди жакшылык иштерди кылууга, сабырдуу болууга жана Аллахтын жолунда аракет кылууга шыктандырат.
• Аллахтын илими кемчиликсиз: Ал биздин жашыруун ниеттерибизди да, ачык иштерибизди да билет. Бул бизге чын ыкластан, жалгансыз амал кылууга үндөйт.
• Аллахтын Халим сыпаты — үмүт булагы: Ал биздин күнөөлөрүбүз үчүн дароо жазалабайт, бизге тообо кылууга убакыт берет. Бул Аллахтын чексиз ырайымын жана кечиримдүүлүгүн көрсөтөт, ошондуктан биз дагы үмүтүбүздү үзбөй, Ага кайтып, кечирим сурообуз керек.
• Ислам — курмандыкка татыктуу жол: Бул аят Аллах үчүн тарткан ар бир азап, кылган ар бир жакшылык текке кетпей турганын, анын ордуна эң чоң сыйлык — Бейиш берилерин айтып, ыймандуу адамдын жүрөгүнө кубаныч жана тынчтык берет.