Nur surasi — Oyat 26

Kalimalarning ma'nolari:

• الْخَبِيثَاتُ – yomon, nopok so‘zlar va ayollar.
• الْخَبِيثُونَ – yomon, nopok erkaklar.
• الطَّيِّبَاتُ – pok, yaxshi so‘zlar va ayollar.
• الطَّيِّبُونَ – pok, yaxshi erkaklar.
• مُبَرَّءُونَ – poklangan, aybsiz deb e'lon qilingan.
• مِمَّا يَقُولُونَ – ular (yomonlar) aytayotgan (bo‘hton) so‘zlardan.
• رِزْقٌ كَرِيمٌ – oliyjanob, cheksiz rizq (jannat).

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo insonlarning ichki dunyosi va amallari o‘rtasidagi uyg‘unlikni bayon qilmoqda. Yomon va nopok so‘zlar, xatti-harakatlar hamda yomon odamlar – bularning barchasi bir-biriga mos keladi. Ya'ni, nopok ayollar nopok erkaklar uchun, nopok erkaklar esa nopok ayollar uchun munosibdir. Xuddi shuningdek, pok va yaxshi ayollar pok va yaxshi erkaklar uchun, pok va yaxshi erkaklar esa pok va yaxshi ayollar uchun loyiqdir. Bu yerda gap faqat erkak va ayollar haqida emas, balki so‘zlar va amallar haqida hamdir: yomon so‘z yomon odamga, yaxshi so‘z esa yaxshi odamga yarashadi.

Oyatning asosiy maqsadi – Oisha onamiz (roziyallohu anho) kabi pokiza zotlarni bo‘hton va tuhmatlardan poklashdir. Chunki bu oyat Oisha onamizga qilingan iftirok (bo‘hton) munosabati bilan nozil bo‘lgan. Alloh taolo pok insonlarni yomonlarning g‘iybat va tuhmatlaridan mutlaqo pok ekanliklarini bildirmoqda. Ular bunday yolg‘on so‘zlardan butunlay xolidirlar.

So‘ngra Alloh taolo bu pok insonlarga ikki buyuk ne’matni va’da qiladi: birinchisi – mag‘firat, ya'ni gunohlarining kechirilishi; ikkinchisi – karim rizq, ya'ni jannatdagi cheksiz va go‘zal ne’matlar. Bu – ularning sabrlari va pokliklarini saqlaganliklari evaziga beriladigan ulkan mukofotdir.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Insonning qalbi va amallari qanchalik pok bo‘lsa, uning so‘zlari ham, hayoti ham shunchalik pok bo‘ladi. Poklik – insonning ichki dunyosining ko‘zgusidir.
2. Yomon odamlar doimo pok insonlarga tuhmat qilishga urinadilar. Lekin haqiqat doim o‘z egasini topadi va Alloh pok bandalarini bunday bo‘htonlardan himoya qiladi.
3. Pok insonlar uchun eng katta mukofot – Allohning mag‘firati va jannatdagi karim rizqidir. Bu dunyoda ularga qilingan ozor va tuhmatlar oxiratda ulkan ne’matlarga aylanadi.
4. Bu oyat musulmonlarga pok hayot kechirish, tuhmat va g‘iybatdan saqlanish, hamda pok insonlarni himoya qilish kerakligini o‘rgatadi. Chunki poklik – imonning belgisi, tuhmat esa munofiqlikning alomatidir.
5. Alloh taolo bandalarining holatini biluvchidir. Kimki pok bo‘lsa, Alloh uni pok deb e'lon qiladi va uning sha'nini himoya qiladi. Bu – mo‘minlar uchun katta tasalli va ishonch manbaidir.