Furqan surəsi — Ayə 39

Sözlerin izahı:

• وَكُلًّا (və küllən): "Hər birini" mənasındadır. Burada əvvəlki ayələrdə bəhs edilən, haqqı yalan sayan ümmətlər nəzərdə tutulur.
• ضَرَبْنَا (darabnə): "Biz çaldıq, vurduq" kökündən olub, burada "bəyan etdik, misal çəkdik, aydınlaşdırdıq" mənasını verir.
• الْأَمْثَالَ (əl-əmsal): "Misallar" deməkdir. Burada Allahın qüdrətini, birliyini və peyğəmbərlərin doğruluğunu göstərən dəlillər və nümunələr nəzərdə tutulur.
• تَبَّرْنَا (təbbərnə): "Təbbər" kökündən olub "məhv etdik, darmadağın etdik, parça-parça etdik" mənasındadır.
• تَتْبِيرًا (tətbirdən): Bu da həmin kökdən gələn məsdərdir və məhv etmənin şiddətini, tamamilə yox etməyi bildirir. "Tibr" sözü qırılmış şüşə, qızıl və ya gümüş qırıntıları deməkdir; yəni elə bir məhv ki, sanki bir şey tamamilə toz-toz olub dağılır.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə buyurur ki, Biz əvvəlki ümmətlərin hər birinə haqqı aydınlaşdıran misallar çəkdik, dəlillər göstərdik və onlara heç bir bəhanə qoymadıq. Onlara peyğəmbərlər göndərdik, kitablar nazil etdik, qüdrətimizin əlamətlərini göstərdik ki, bəlkə doğru yola gələlər. Lakin onlar yenə də küfr etdilər, inadkarlıq göstərdilər və haqqı yalan saydılar. Ona görə də Biz onların hər birini şiddətli bir əzabla məhv etdik, yerlərini-yurdlarını darmadağın etdik. Bu məhv elə bir məhv idi ki, onlardan heç bir əsər-əlamət qalmadı, sanki heç vaxt yer üzündə olmamışdılar.

Bu ayə bizə böyük bir dərs verir: Allah Öz qüdrətini və birliyini göstərən saysız-hesabsız dəlillər və misallar vasitəsilə insanlara haqqı aydınlaşdırır. O, heç kimi haqsız yerə cəzalandırmaz; əvvəlcə xəbərdarlıq edər, dəlillər göstərər, sonra isə inadkarlıq edənləri ədalətlə cəzalandırar. Bu, Allahın hikmətinin və ədalətinin təzahürüdür.

Ey insan! Bil ki, səndən əvvəl yaşayanlar da bu dünyada güclü, varlı, qüdrətli idilər. Lakin onlar haqqa arxa çevirdikdə, Allahın əzabı onları elə bir şəkildə yaxaladı ki, heç bir güc onları xilas edə bilmədi. Onların sarayları, sərvətləri, orduları heç bir fayda vermədi. Bu, sənin üçün bir ibrət deyilmi?

Allahın rəhməti genişdir; O, tövbə edənləri bağışlayar. Amma inadkarlıq edib haqqı yalan sayanlar üçün şiddətli bir əzab vardır. Gəl, bu ayədən dərs götür, Allahın dəlillərinə qulaq as, Onun peyğəmbərlərinə iman gətir və doğru yolda sabit qal. Çünki bu dünya fanidir, əsl həyat isə axirətdədir. Allahın əzabından qorxub Onun rəhmətinə sığınanlar isə əbədi səadətə nail olacaqlar.