Furqon surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma'nolari:

• Tabbarna (تَبَّرْنَا): halok qildik, vayron qildik, yo'q qildik.
• Tatbiran (تَتْبِيرًا): butunlay halok qilish, ildizi bilan qirib tashlash, hech qanday asar qoldirmasdan yo'q qilish.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda o'tgan ummatlarga bo'lgan muomalasini bayon qilib, ularni ikki holat bilan ta'riflaydi:

Birinchi holat: Har bir halok qilingan ummatga Alloh taolo o'z hujjatlarini, dalillarini va ibratli misollarini bayon qilgan. Ya'ni, ularni iymonga chaqirish uchun payg'ambarlar yuborgan, kitoblar nozil qilgan, turli mo''jizalar ko'rsatgan va ularga o'tgan ummatlarning taqdiri haqida xabar bergan. Alloh ularni hech qachon ogohlantirmasdan, dalilsiz halok qilmagan. Har bir ummatga o'z vaqtida pand-nasihat, dalil va hujjatlar keltirilgan.

Ikkinchi holat: Shu dalillar va ogohlantirishlardan so'ng, ular hali ham iymon keltirmay, o'jarlik va takabburlikda davom etganlarida, Alloh ularni butunlay halok qilgan, ildizi bilan qirib tashlagan. "Tatbiran" so'zi shuni bildiradiki, ularning halokati shunchaki oddiy o'lim emas, balki butunlay yo'q qilish, ularning nomlari va asarlari ham yer yuzidan o'chirib tashlangan. Xuddi singan shisha yoki maydalangan oltin-kumush singari ular butunlay parchalanib ketganlar.

Bu oyatda Alloh taolo o'tgan ummatlarning qissalarini zikr qilib, ularni halok bo'lish sabablarini bayon qilgan. Chunki bu qissalar keyingi ummatlar uchun ibrat va saboq bo'lishi, ularning o'sha halokatga duchor bo'lmasliklari uchun ogohlantirishdir.

Foydalar va saboqlar:

1. Alloh taolo hech bir ummatni ogohlantirmasdan, dalil keltirmasdan halok qilmaydi. Bu Allohning adolati va rahmatining belgisidir.
2. O'tgan ummatlarning qissalari biz uchun ibrat maktabidir. Ularning taqdiri haqida o'ylash, o'zimizni tekshirishga undaydi.
3. Dalil va hujjatlar keltirilgandan keyin ham iymon keltirmaslik, o'jarlik qilish halokatga sabab bo'ladi. Bu oyat musulmonlarni o'z e'tiqodlarini mustahkamlashga va Allohning amrlariga itoat qilishga chorlaydi.
4. Allohning azobi juda qattiq va butunlay yo'q qiluvchidir. Shuning uchun har bir inson o'zini Allohning azobidan saqlashi va Uning rahmatiga umid qilishi lozim.
5. Qur'ondagi qissalar shunchaki hikoya emas, balki ular orqali bizga to'g'ri yo'l ko'rsatiladi va noto'g'ri yo'llardan ogohlantirilamiz. Bu Allohning bizga bo'lgan buyuk rahmatidir.