Аль-Фуркан сүрәсе — Аять 43

Сүзләрнең мәгънәләре:

• Әрәәйтә — син күрдеңме, карап тор син (гаҗәпләнеп сорау мәгънәсендә).
• Итәхәзә — үзенә алды, сайлап алды.
• Иләһәһү — үзенең илаһын, табына торган затны.
• Хәвәһү — үзенең нәфесен, теләген, шәһвәтен.
• Вәкилән — сакчы, ышанычлы вәкил, аны туры юлга кайтаручы.

Аять тәфсире:

Әйә син, ий Мөхәммәд галәйһиссәләм, гаҗәпләнеп карамыйсыңмы шул кешегә, ул үзенең нәфесен, үз теләкләрен үзенә илаһ итеп алганга? Ул нәфесе теләгәнне генә эшли, шәһвәтенә иярә, аның өчен Аллаһуның әмерләре һәм тыелганнары берни дә түгел. Аларның берсе ташка табына иде, әгәр аннан да матуррак таш күрсә, аны ташлап, шуңа табына башлый иде. Менә шулай алар үз нәфесләренә кол булдылар.

Әйә син, ий Пәйгамбәр, аларны иманга кайтаручы вәкил, сакчы була аласыңмы? Юк, син алар өчен җаваплы түгел, син аларны көчләп туры юлга китерә алмыйсың. Синең бурычың — фәкать аларга хакны җиткерү, ә аларның иманга килүләре — Аллаһуның кулында. Алар үз нәфесләренә ияргәннәр, шуңа күрә аларга һидәят бирү синең кулыңда түгел.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Кеше үз нәфесенә, үз теләкләренә иярсә, ул чын мәгънәдә үзенә ялган илаһ ясаган була. Чөнки чын кол — Аллаһуга гына буйсынучы, ә нәфесенә иярүче — нәфесенә табынучыдыр.
2. Пәйгамбәрләрнең бурычы — фәкать дәгъват итү, кешеләрне туры юлга чакыру, ә күңелләрне үзгәртү — бары тик Аллаһуның эше. Бу — безгә дә гыйбрәт: без башкаларны туры юлга өндәргә тиеш, ләкин нәтиҗә өчен борчылып, өметсезлеккә бирелмәскә кирәк.
3. Бу аять кешене үз нәфесен тыеп, Аллаһуның ризалыгын эзләргә өнди. Кем үз шәһвәтен тыеп, Аллаһуга иярсә, ул чын мәгънәдә азатлыкка ирешә, ә нәфесенә иярүче — иң авыр коллыкка төшә.
4. Аллаһуның рәхмәте киң: Ул безне нәфес коллыгыннан коткару өчен пәйгамбәрләр җибәрде һәм Коръән иңдерде. Бу — безнең өчен иң зур нигъмәт, шуңа күрә без Аллаһуга шөкер итеп, аның күрсәтмәләренә иярергә тиешбез.