Сураи Аль-Фуркан — Оят 43

1. Маънои калимаҳо:

• أَرَأَيْتَ — «Оё дидӣ?» ё «Бингар!» — ин ибора барои ҷалби диққат ва тааҷҷуб омадааст.
• اتَّخَذَ — «гирифт», «қарор дод».
• إِلَٰهَهُ — «худои худ» — яъне чизеро, ки ба ҷои Худои ҳақиқӣ бандагӣ мекунад.
• هَوَاهُ — «нафсу ҳавои худ», «хоҳишҳои нафсонӣ».
• وَكِيلًا — «нигаҳбон», «сарпараст», «кафил» — касе, ки корҳои дигареро идора мекунад ва ӯро ҳифз менамояд.

1. Тафсири оят:

Пайғамбар (с.а.с.) ба инсонҳое, ки нафсу ҳавои худро ба ҷои Худои ҳақиқӣ бандагӣ мекунанд, бо тааҷҷуб нигариста, мефармояд: Оё ту — эй Паёмбар — метавонӣ бар онҳо нигаҳбон ва сарпараст бошӣ, то онҳоро ба имон баргардонӣ ва аз куфр боздорӣ? Ҳар касе ки хоҳишҳои нафсонии худро ба ҷои фармони Худо иҷро мекунад, гӯё ки нафси худро худои худ қарор додааст ва ба он итоат мекунад, мисли он ки ба Худо итоат мекунад. Баъзе аз онҳо сангеро мепарастиданд ва ҳар гоҳ санги зеботар аз он медиданд, санги пешинаро партофта, ба санги нав бандагӣ мекарданд — ин нишонаи он аст, ки онҳо тобеи хоҳиши худ ҳастанд, на тобеи далели ақл ва шариат. Пас ту, эй Паёмбар, наметавонӣ бар онҳо зӯран нигаҳбон бошӣ ва онҳоро ба имон маҷбур кунӣ; зеро ҳидоят танҳо аз ҷониби Худост.

1. Фавоиди оят:

• Ин оят моро огоҳ мекунад, ки пайравии кӯри-кӯронаи нафсу ҳаво метавонад инсонро ба ҳадде расонад, ки хоҳиши худро ба ҷои Худо қарор диҳад — ва ин хатари бузург аст.
• Ислом дини эътидол ва тавозун аст: он моро даъват мекунад, ки хоҳишҳои нафсониро бо роҳнамоии шариат ва ақл назорат кунем.
• Оят нишон медиҳад, ки ҳидоят ва гумроҳӣ дар дасти Худост ва ҳеҷ кас наметавонад дигареро ба зӯр ба роҳи рост оварад — ин ба мо таълим медиҳад, ки бо нармӣ ва ҳикмат даъват кунем, на бо зӯроварӣ.
• Ин оят моро ба шукргузорӣ водор мекунад, ки Худованд моро аз чунин гумроҳӣ нигаҳ доштааст ва моро ба сӯи бандагии холисонаи Худ роҳнамоӣ кардааст.
• Қуръон китоби ҳидоят аст ва оятҳои он моро ба андеша ва тадаббур даъват мекунанд, то зиндагии худро бар асоси фармони Худо, на хоҳиши нафс бино кунем.