Аль-Фуркан сүресі — Аят 43

1. Сөздердің мағынасы:

• أَرَأَيْتَ — «көрдің бе?», «байқадың ба?» деген мағынада. Мұнда таңырқау және назар аударту мақсатында қолданылған.
• اتَّخَذَ — «қылды», «етті», «айналдырды» дегенді білдіреді.
• إِلَٰهَهُ — «өзінің тәңірін», яғни ол құлшылық етіп, бағынып жүрген нәрсесін.
• هَوَاهُ — «нәпсі қалауы», «көңіл құмарлығы». Адамның заңсыз тілек-қалауы.
• وَكِيلًا — «қамқоршы», «қорғаушы», «жауапкер». Басқа біреудің ісін бақылап, оны қорғап, тура жолға салушы деген мағынада.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, Пайғамбар! Назар аударып қара: кейбір адамдар өз нәпсісінің қалауын тәңір орнына қойып, соған құлшылық етеді. Ол неге құмартса, соны ғана ұнатады, неден бас тартса, соны ғана жек көреді. Нәпсісі оған не әмір етсе, соны бұлжытпай орындайды, тіпті ол Аллаһтың әміріне қайшы болса да. Міне, осындай адам өзінің құмарлығын өзіне тәңір етіп алған. Енді сен оны иманға қайтарып, күпірліктен тыю үшін оған қамқоршы, күзетші бола аласың ба? Жоқ, сен оған тек ескертушісің, ал жүректі тура жолға салу Аллаһтың қолында. Кейбір адамдар тасқа табынып, одан да әдемісін көрсе, оны тастап, екіншісіне табына салатын. Бұл да нәпсі қалауына бағынудың бір түрі. Сен олардың нәпсісіне еріп кетуінен сақтап, қорғап қала алмайсың. Себебі әркім өз таңдауы үшін өзі жауап береді.

1. Аяттан алынатын пайдалы тұстар:

• Бұл аят адамды нәпсі қалауына құл болудан сақтандырады. Нәпсіні тәңір орнына қою — адамды адасушылыққа апаратын үлкен қауіп.
• Ислам діні адамды тек Жаратушыға ғана құлшылық етуге, ал нәпсіні тізгіндеп, оны Аллаһтың әміріне бағындыруға шақырады.
• Пайғамбардың (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) міндеті — ескерту және жеткізу ғана, ал жүректі тура жолға салу Аллаһтың құзырында. Бұл әр адамның өз таңдауы үшін өзі жауапты екенін көрсетеді.
• Аят адамды ойлануға, өз өмірінде нәпсі қалауына еріп кетпей, Аллаһтың разылығын басты мақсат етуге шақырады.
• Ислам — адамды азат ететін, оны нәпсінің құлдығынан құтқарып, тек Раббысына ғана бағындыратын дін. Бұл аят сол бостандықтың мәнін ашады.