سوره فرقان — آیه 7

معانی کلمات:

• «مالِ»: یعنی چه شده است، چرا.
• «لَوْلا»: چرا، کاش.
• «نَذِیراً»: بیم‌دهنده و هشداردهنده.

تفسیر آیه:

مشرکان منکر پیامبر اسلام (صلی الله علیه وسلم) با نگاهی آمیخته به انکار و تمسخر گفتند: «این شخص که ادعای رسالت دارد چه شده است که مانند ما انسان‌های عادی غذا می‌خورد و برای تأمین معاش خود در بازارها راه می‌رود؟! اگر واقعاً فرستاده خداست، چرا فرشته‌ای همراه او نازل نشده است تا با او باشد و سخنانش را تأیید کند و مردم را همراه او بیم دهد؟»

آنان تصور می‌کردند که فرستاده خدا باید موجودی فراتر از بشر باشد و از نیازهای عادی انسانی مانند خوردن و راه رفتن در بازارها برتر و منزّه باشد. اما این پندار آنان ناشی از نادانی به سنت خداوند در انتخاب پیامبران بود؛ زیرا خداوند همواره پیامبران را از جنس خود بشر برمی‌گزیند تا مردم بتوانند از آنان بیاموزند و با آنان ارتباط برقرار کنند. خوردن و آشامیدن و رفتن به بازار برای رفع نیازها، نه تنها با مقام نبوت منافاتی ندارد، بلکه نشانه تواضع و هم‌نشینی پیامبر با مردم عادی است. آنان در حقیقت از پذیرش حق سرباز می‌زدند و به بهانه‌های واهی، ایمان آوردن را به تأخیر می‌انداختند.

فواید و درس‌های آیه:

1. پیامبران الهی بشرهایی مانند ما بودند و خداوند آنان را از جنس خود مردم برگزید تا الگویی عملی و قابل پیروی برای همگان باشند. این نشانه رحمت و لطف خداوند است که راهنمایان بشر را از میان خودشان قرار داده است.
2. تواضع و ساده‌زیستی پیامبران، از جمله رفتن به بازار و تأمین معاش با دست خود، درس بزرگی برای ماست که مقام و منزلت معنوی هیچ‌گاه با ساده‌زیستی و فروتنی در تضاد نیست.
3. ایراد گرفتن از پیامبران به بهانه‌های واهی، نشانه لجاجت و دشمنی با حق است؛ انسان منصف باید با دیده عبرت به نشانه‌های صدق پیامبران بنگرد و از پیش‌داوری‌های بی‌اساس دست بردارد.
4. این آیه به ما می‌آموزد که نباید انتظار داشته باشیم راهنمایان الهی به شکلی خارق‌العاده و دور از زندگی عادی ظاهر شوند؛ بلکه ارزش آنان به محتوای پیام و صداقت و استواری آنان در دعوت به خداست.