Аль-Фуркан сүрөсү — Аят 7

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• مَالِ هَٰذَا الرَّسُولِ — «Бул элчиге эмне болгон?» — башкалар тарабынан шылдыңдоо жана таң калуу маанисинде айтылган суроо.
• لَوْلَا — «эмне үчүн... эмес», «болбоду бекен» деген маанидеги талап-суроо берүүчү сөз.
• نَذِيرًا — «эскертүүчү», «кабар алып келүүчү», б.а. пайгамбардын чындыгын тастыктап, аны менен бирге жүрүүчү көмөкчү.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырлардын пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) каршы айткан шылдыңдоо сөздөрүн баяндайт. Алар: «Бул өзүн Аллахтын элчиси деп эсептеген адамга эмне болду? Ал биз сыяктуу эле тамак жейт, базарларда жүрүп күн көрүү үчүн аракет кылат. Эгер ал чыныгы пайгамбар болсо, анда Аллах ага периште түшүрүп, ал периште аны менен бирге жүрүп, анын чындыгын тастыктап, эскертүүчү болмок эмеспи?» — деп айтышты.

Алар пайгамбардын адам болуп, тамак жеп, базарда жүрүшүн анын пайгамбарлыгына тоскоолдук деп ойлошту. Бирок бул алардын жөнөкөй түшүнүгү эле. Чындыгында, пайгамбардын адам болушу — Аллахтын даанышмандыгынын белгиси. Эгер периште пайгамбар болсо, адамдар ага ээрчий алмак эмес. Пайгамбардын тамак жеши — анын адамзаттан экендигинин далили, ал эми базарда жүрүшү — анын момундугунун жана адамдарга жакындыгынын көрүнүшү. Мунун эч бири пайгамбарлыкка зыян келтирбейт.

Каапырлар периште түшүрүлүшүн талап кылышты, бирок алардын максаты акыйкатты издөө эмес, тескерисинче, пайгамбарды шылдыңдап, ага каршы чыгуу эле. Аллах аларга жооп берүүнү кийинки аяттарга калтырды.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) адам болуп, тамак жеп, базарда жүрүшү — исламдын адамзат табиятына шайкеш келгендигинин далили. Ислам адамдарды дүйнөдөн бөлүнүп, монахтар сыяктуу жашоону талап кылбайт, тескерисинче, кадимки турмушту улантып, Аллахка ибадат кылууну үйрөтөт.
• Пайгамбардын момундугу жана жөнөкөйлүгү — анын улуулугунун белгиси. Ал базарда жүрүп, адамдар менен аралашып, алардын кыйынчылыктарын түшүнгөн.
• Каапырлардын талаптары акыйкатты издөө эмес, тескерисинче, өздөрүнүн текебердиги жана акыйкатты четке кагуусу болгон. Бул — акыйкатты кабыл кылбаган адамдардын ар дайым шылтоо издеерин көрсөтөт.
• Ислам дини акыл-эске жана далилге чакырат. Пайгамбардын адам болушу — Аллахтын даанышмандыгынын белгиси, анткени адамдарга адамдардан келген пайгамбар гана үлгү боло алат.
• Бул аят бизге пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) жашоосун үйрөнүүгө, анын момундугун, сабырдуулугун жана адамдарга болгон мээримин түшүнүүгө чакырат.