سوره فرقان — آيت 72

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• لَا يَشْهَدُونَ: نه حاضر ٿيندا آهن، نه شاهد ٿيندا آهن.
• الزُّورَ: ڪوڙ، ٻُڙو، باطل، ۽ شرڪ جهڙو وڏو ڪوڙ.
• اللَّغْوَ: بيڪار ۽ اجايو ڪم، بيڪار ڳالهيون، گناھ ۽ معصيت جا ڪم.
• كِرَامًا: عزت وارا، پاڻ کي عزت ۽ شرافت سان بچائيندڙ، مُنهن موڙيندڙ.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت الله تعاليٰ جي انهن نيڪ ٻانهن جي وصف بيان ڪري ٿي، جيڪي رحمان جا سچا ٻانها آهن. انهن جي هڪ خوبي اها آهي ته اهي ڪوڙي شهادت نه ڏيندا آهن ۽ نه ئي ڪوڙ ۽ باطل جي مجلسن ۾ حاضر ٿيندا آهن. ڪوڙ ۾ شرڪ به شامل آهي، جيڪو سڀ کان وڏو ڪوڙ آهي، ۽ ان سان گڏ ٻيا سڀ باطل ۽ گناھ جا ڪم به ان ۾ اچي وڃن ٿا. اهي ماڻهو گناھ ۽ معصيت جي هنڌن تي، جهڙوڪ شراب خاني، جوا جي اڏن ۽ ٻين حرام تفريح گاهن تي ويھي نه ٿا رهن ۽ نه ئي انهن ۾ شريڪ ٿين ٿا.

ٻي خوبي اها اٿن ته جڏهن ڪنهن بيڪار، اجاين ۽ لغو ڳالهين يا ڪمن وٽان لنگهي ٿا وڃن، ته انهن سان گڏ نه ٿا لڳن، نه ئي ان ۾ مشغول ٿين ٿا، بلڪه پنهنجي عزت ۽ شرافت جو خيال رکندي، ان کان پاسو ڪري، مُنهن موڙي اڳتي گذري وڃن ٿا. اهي پنهنجي نفس کي اهڙين بيڪار ۽ گناهه واري ڳالهين ۾ ملوث ٿيڻ کان بچائي، ان جي عزت ۽ پاڪيزگي جو تحفظ ڪن ٿا. اهي نه رڳو پاڻ اهڙن ڪمن کان پري رهن ٿا، بلڪه ٻين لاءِ به انهن کي پسند نه ٿا ڪن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• ڪوڙ ۽ باطل کان پرهيز: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته ڪوڙي شهادت ڏيڻ، ڪوڙي ڳالهه ٻولهه ۽ باطل ڪمن ۾ شامل ٿيڻ کان پرهيز ڪرڻ گهرجي. اهو ئي هڪ سچي مومن جي سڃاڻپ آهي.
• بيڪار ڪمن کان بچڻ: اسان کي اهڙين مجلسن ۽ هنڌن تي وڃڻ کان بچڻ گهرجي، جتي بيڪار ۽ اجايون ڳالهيون ٿينديون هجن يا گناھ جا ڪم ٿيندا هجن. اهڙن هنڌن تي وڃڻ ايمان کي ڪمزور ڪري ٿو.
• عزت ۽ شرافت جو تحفظ: هڪ مسلمان جي عزت ۽ شرافت ان ۾ آهي ته هو پنهنجي نفس کي گناهن ۽ بيڪارين کان بچائي. جيئن هن آيت ۾ فرمايو ويو آهي ته اهي ماڻهو بيڪار ڳالهين وٽان "عزت سان" گذري وڃن ٿا، يعني پاڻ کي ان ۾ ملوث ڪرڻ کان بچائيندا آهن.
• اسلام جي سهڻي تعليم: هي آيت ڏيکاري ٿي ته اسلام اسان کي ڪيترو سهڻو ۽ باوقار زندگي گذارڻ جي تعليم ڏئي ٿو. اهو اسان کي بيڪارين ۽ باطل ڪمن کان پري رهڻ ۽ پنهنجي وقت کي سٺن ڪمن ۾ لڳائڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.
• قرآن جي هدايت: قرآن مجيد اسان لاءِ هدايت جو سرچشمو آهي. جيڪڏهن اسان ان جي تعليمات تي عمل ڪريون، ته اسان دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿي سگهون ٿا. هي آيت اسان کي ياد ڏياري ٿي ته اسان کي پنهنجي زندگي ۾ نيڪي ۽ پاڪيزگي اختيار ڪرڻ گهرجي، ته جيئن اسان الله تعاليٰ جي رحمان جا سچا ٻانها بڻجي سگهون.