سوره فرقان — آيت 73

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• ذُكِّرُوا: کين نصيحت ڪئي وئي، کين ياد ڏياريو ويو.
• آيَاتِ رَبِّهِمْ: سندن پالڻهار جون آيتون، يعني قرآن مجيد ۽ الله جي وحدانيت جون نشانيون.
• لَمْ يَخِرُّوا: اهي ڪري نه پيا، اهي ڪرندا نه آهن.
• صُمًّا: ٻوڙا (ٻڌڻ کان محروم).
• عُمْيَانًا: انڌا (ڏسڻ کان محروم).

2) تفسير:

هي آيت انهن نيڪ ۽ فرمانبردار ٻانهن جي وصف بيان ڪري ٿي، جيڪي الله جا سچا عبادت ڪندڙ آهن. انهن جي خاصيت اها آهي ته جڏهن کين سندن پالڻهار جي آيتن ذريعي نصيحت ڪئي وڃي ٿي ۽ سندس وحدانيت جون نشانيون ياد ڏياريون وڃن ٿيون، ته اهي انهن کان منهن نه موڙيندا آهن ۽ نه ئي انهن کي نظرانداز ڪندا آهن. اهي اهڙا ٻوڙا ۽ انڌا نه بڻبا آهن جو ڄڻ ڪجهه ٻڌو ئي نه هجين ۽ ڪجهه ڏٺو ئي نه هجين. بلڪه سندن دلون انهن آيتن کي قبول ڪن ٿيون، سندن اکيون ۽ ڪن کليل هوندا آهن، ۽ اهي انهن تي غور ۽ فڪر ڪن ٿا. پوءِ اهي الله جي اڳيان عاجزي ۽ فرمانبرداري سان جهڪي پوندا آهن، سجدو ڪندا آهن ۽ اطاعت قبول ڪندا آهن. اهي قرآن جي تعليمات کي غور سان ٻڌندا آهن، ان تي عمل ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا آهن ۽ ان کي پنهنجي زندگيءَ جو حصو بڻائيندا آهن. اهي نه رڳو ٻڌڻ ۾ دلچسپي وٺندا آهن، پر ان کي سمجهڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ ۾ به پنهنجي پوري ڪوشش صرف ڪندا آهن.

3) فائدا ۽ سبق:

• قرآن کي غور سان ٻڌڻ جي ترغيب: مومن جي نشاني اها آهي ته هو الله جي آيتن کي غور سان ٻڌي ۽ ان تي عمل ڪرڻ جي ڪوشش ڪري، نه ته ان کي نظرانداز ڪري.
• نصيحت قبول ڪرڻ جي فضيلت: جيڪي ماڻهو نصيحت کي دل سان قبول ڪن ٿا ۽ ان تي عمل ڪن ٿا، اهي الله جا محبوب ٻانهه آهن.
• جهالت ۽ غفلت کان بچڻ: قرآن جي آيتن کان منهن موڙڻ ۽ انهن کي نظرانداز ڪرڻ اهو ئي آهي جهڙو ٻوڙو ۽ انڌو ٿي وڃڻ. مومن کي اهڙي غفلت کان پاسو ڪرڻ گهرجي.
• عاجزي ۽ فرمانبرداري: الله جي آيتن کي ٻڌڻ کان پوءِ عاجزي سان جهڪڻ ۽ سجدو ڪرڻ اها علامت آهي ته دل ۾ ايمان ۽ يقين پختو آهي.
• اسلام جي خوبصورتي: اسلام اهو دين آهي جيڪو انسان کي سوچڻ، سمجهڻ ۽ عمل ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿو. اهو انڌي تقليد جو دين ناهي، بلڪه بصيرت ۽ شعور جو دين آهي.
• قرآن سان محبت: قرآن الله جو ڪلام آهي، ان سان محبت ڪرڻ، ان کي پڙهڻ، ٻڌڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ هر مومن جي زندگيءَ جو مقصد هجڻ گهرجي.