Naml surasi — Oyat 24

Kalimalarning ma'nolari:

• وَجَدتُّهَا – men uni (Sabo malikasi Bilqaysni) topdim, kuzatdim.
• يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ – quyoshga sajda qiladilar, ya'ni unga ibodat qiladilar.
• مِن دُونِ اللَّهِ – Allohni qo'yib, Uning o'rniga.
• وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ – shayton ularning qilgan yomon amallarini ularga chiroyli ko'rsatdi.
• فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ – ularni to'g'ri yo'ldan (Islom va tavhid yo'lidan) to'sdi, qaytardi.
• فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ – endi ular haq yo'lga hidoyat topmaydilar.

Tafsir:

Sulaymon alayhissalomning hudu-hud qushi unga Sabo (Sheba) shahridagi malika Bilqays va uning qavmi haqida xabar keltirdi. Ular quyoshga sajda qilishar, ya'ni Allohni qo'yib, quyoshga ibodat qilishar edi. Bu ularning zulm va nodonlikda ekanliklarini ko'rsatardi. Qushning so'ziga ko'ra, shayton ularga o'zlarining qilayotgan shirk (Allohga sherik keltirish) va boshqa gunoh ishlarini chiroyli ko'rsatib, ularni to'g'ri yo'ldan – yagona Allohga ibodat qilishdan – qaytargan edi. Natijada ular haq yo'lni topolmay, adashib qolishgan edi. Bu hol ularning aqli va idrokini shayton qanday egallab olganini, ularning qalblari esa haqiqatni qabul qilishdan yuz o'girganini bildiradi.

Foydalar:

• Bu oyat musulmonlarga shirk (Allohga sherik keltirish) eng katta gunoh ekanini va insonni to'g'ri yo'ldan butunlay adashtirishini eslatadi.
• Shaytonning hiylasi kuchli ekanini, u insonlarga yomon amallarni chiroyli ko'rsatib, ularni gunohga yetaklashini bilishimiz kerak. Shuning uchun har bir ishimizda Allohdan hidoyat so'rashimiz va Qur'on va Sunnatga amal qilishimiz lozim.
• Bu oyatda Alloh taoloning payg'ambari Sulaymon alayhissalom orqali butun bir xalqni hidoyatga chaqirish voqeasi keltirilgan. Bu esa da'vat qilishda sabr-toqatli bo'lish va odamlarni yaxshilikka chorlashda hikmatli yo'l tutish kerakligini o'rgatadi.
• Inson o'z qavmi va jamiyatining ahvoliga befarq bo'lmasligi, ularni to'g'ri yo'lga chaqirishga harakat qilishi kerak. Sulaymon alayhissalom bu xabarni eshitgach, darhol Bilqaysga maktub yozib, uni Allohga ibodat qilishga da'vat qilgani bunga misoldir.
• Alloh taolo bandalarini zulmatdan nurga, shirkdan tavhidga olib chiqishni xohlaydi. Bu oyat musulmonlarga Islomning buyukligini va tavhid aqidasining go'zalligini yana bir bor eslatadi.