Naml surasi — Oyat 23

Kalimalarning ma'nolari:

• وَجَدْتُ — topdim, ko‘rdim.
• تَمْلِكُهُمْ — ularga (qavmiga) hukmronlik qiladi.
• أُوتِيَتْ مِن كُلِّ شَيْءٍ — unga har bir narsadan (dunyoviy sabablar, mulk va qudrat vositalaridan) berilgan.
• عَرْشٌ عَظِيمٌ — ulug‘, ulkan taxt (sarir).

Tafsir:

Hudhud (sassiqush) Sulaymon alayhissalomga Sabo shahridan xabar keltirib, shunday dedi: "Men bir ayolni topdimki, u Sabo ahlining ustidan hukmronlik qilmoqda. Bu ayol — Bilqis ismli malika. Unga dunyoviy sabablar, mulk, qudrat va hukmronlikka kerakli bo‘lgan narsalardan har bir narsa berilgan. Shuningdek, uning ulkan va muhtasham bir taxti (sariri) bor bo‘lib, u o‘sha taxt ustida o‘tirib, o‘z qavmining ishlarini boshqaradi. Bu taxt uning hukmronligi va saltanatining ulug‘vorligini ko‘rsatadi."

Bu ayolning hukmronligi, boyligi va qudrati shu qadar keng ediki, u o‘z davrida Sabo yurtining eng qudratli hukmdori hisoblanardi. Uning qo‘l ostida katta qavm va kuchli davlat bo‘lib, u aql-zakovat va tadbirkorlik bilan boshqarar edi.

Olingan foydalar:

1. Islom dini ayollarning boshqaruv va rahbarlik qobiliyatini to‘liq inkor etmaydi. Qur’on Bilqisning hukmronligini zikr qilib, uning aql-zakovatini va o‘z qavmini adolat bilan boshqarishini maqtash orqali, ayollarning ham jamiyatda mas’uliyatli lavozimlarni egallashi mumkinligiga ishora qiladi.
2. Dunyo mulki va hukmronlik Alloh taoloning in’omi bo‘lib, u xohlagan bandasiga beradi. Ammo asosiy e’tibor — bu ne’matlardan to‘g‘ri foydalanish va Allohga shukr qilishdir. Bilqisning qissasi bizga shuni o‘rgatadiki, kuch-qudrat va boylik insonni mag‘rurlantirmasligi, balki haqiqatni izlashga yetaklashi kerak.
3. Haqiqatni izlash va uni qabul qilish — buyuk fazilatdir. Bilqis o‘z hukmronligi va qudratiga qaramay, Sulaymonning da’vatini eshitib, o‘z qavmi bilan maslahatlashib, haqiqatni qabul qilishga tayyor bo‘lgan. Bu esa musulmonlarga o‘rnak bo‘ladigan xislatdir — kim bo‘lishidan qat’i nazar, haq so‘zni eshitib, unga ergashish kerak.
4. Alloh taolo o‘z payg‘ambarlariga turli vositalar orqali yordam beradi. Hudhud kabi kichik bir qush orqali Sulaymon alayhissalomga katta bir davlat haqida xabar yetkazilishi, Allohning qudrati va hikmatini ko‘rsatadi. Bu mo‘minlarga ishonch bag‘ishlaydi — Alloh o‘z diniga yordam berish uchun har qanday vositani yaratishga qodirdir.