Аль-Касас сүресі — Аят 38

1. Сөздердің мағынасы:

• الْمَلَأُ — ақсүйектер, қауымның ықпалды басшылары мен көсемдері.
• هَامَانُ — Перғауынның уәзірі, оның бұйрықтарын орындаушы бас көсемі.
• صَرْحًا — биік сарай, зәулім ғимарат.
• أَطَّلِعُ — көтеріліп қараймын, бақылаймын, жетемін.
• لَعَلِّي — мүмкін, бәлкім деген мағынадағы үміт білдіретін сөз.

1. Аяттың тәпсірі:

Перғауын өзінің ақсүйектері мен басшыларына бет бұрып: «Уа, қауымымның көсемдері! Мен өзімнен басқа сендерге лайықты тәңір барын білмеймін», — деді. Ол Аллаһтың бар екенін жоққа шығарған жоқ, бірақ өзінен басқа құдай жоқ деп әміршілдікпен мәлімдеді. Бұл — күпірлік пен менмендіктің шегіне жеткен сөз.

Содан кейін ол уәзірі Хаманға: «Маған балшыққа от жағып, кірпіш күйдір, содан кейін маған биік сарай сал», — деп бұйырды. Мақсаты — Мұсаның (ғ.с.) тәңіріне қарау, оны көру, тіпті жетіп, жою еді. Ол: «Мүмкін мен Мұсаның тәңіріне көтеріліп қарармын. Шынында, мен оны өтірікшілерден деп ойлаймын», — деді. Яғни Мұсаның (ғ.с.) Аллаһтан жіберілген елші екендігіне күмән келтіріп, оны жалған сөйлеуші санады. Бұл — надандық пен халықты алдау үшін айтылған сөз еді.

Перғауынның бұл әрекеті — өзін құдай дәрежесіне көтеріп, халықты адастырудың айқын көрінісі. Ол биік сарай салу арқылы аспанға жетуді ойлады, бірақ бұл — ақылға сыймайтын, күпірлікке толы әрекет болатын.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Тәухидтің маңыздылығы: Бұл аят Аллаһтың бірлігін мойындаудың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Перғауын өзін құдай санап, халықты адастырды, ал біз тек бір Аллаһқа ғана құлшылық етуіміз керек.
• Менмендік пен тәкаппарлықтың ақыбеті: Перғауынның өзін құдай санауы оның ақыры құрдымға кетуіне әкелді. Бұл — тәкаппарлықтың адамды қандай қателікке бастайтынын ескертеді.
• Ғалымдар мен басшылардың жауапкершілігі: Перғауын халықтың көсемдеріне сөйлеп, оларды адастырды. Бұл — білімді адамдар мен басшылардың қоғам алдындағы жауапкершілігін ұғындырады.
• Аллаһтың құдіреті: Перғауын қанша биік сарай салса да, Аллаһтың құдіретіне жете алмады. Бұл — Аллаһтың шексіз құдіретін мойындауға шақырады.
• Пайғамбарларды жалғанға шығарудың зияны: Перғауын Мұсаны (ғ.с.) өтірікші деп атады, бірақ бұл оның өзінің адасқанын көрсетті. Біз пайғамбарларды сеніммен қабылдауымыз керек.
• Исламның ақиқаты: Бұл аят Исламның негізгі ұстанымы — Аллаһтың бірлігі мен пайғамбарлардың шындығын растайды. Ол адамдарды иманға, тәухидке және пайғамбарлардың жолын ұстануға шақырады.