Qasos surasi — Oyat 38

Kalimalarning ma’nolari:

• الْمَلَأُ — zodagonlar, katta-kattalar, el-yurtning yetakchilari.
• فَأَوْقِدْ — yoq, alanga qil, o‘t yoqib yubor.
• الطِّينِ — loy, tuproq.
• صَرْحًا — baland bino, qasr, minora.
• أَطَّلِعُ — ko‘tarilaman, chiqaman, qarayman.

Tafsir:

Fir’avn o‘z qavmining zodagonlari va katta-kattalariga murojaat qilib, o‘zining g‘urur va kibrini namoyon qilgan holda dedi: “Ey yetakchilar! Men sizlar uchun o‘zimdan boshqa hech qanday iloh borligini bilmayman. Ya’ni, mening nazarimda, sizlar ibodat qilishga loyiq bo‘lgan yagona zot — menman. Boshqa hech kim iloh bo‘la olmaydi”. So‘ngra o‘zining yaqin kishisi va yordamchisi bo‘lgan Hamonga murojaat qilib: “Ey Hamon! Menga loydan g‘isht pishirish uchun o‘t yoq, olovni alanga qil, so‘ngra menga baland bir bino, ulkan bir qasr qur. Shoyadki, men o‘sha binoga chiqib, Musoning ilohini ko‘ra olsam. Uning aytayotgan ilohi qanday ekan, o‘zim ko‘rib bilsam”, dedi. Va oxirida: “Men Musoni, o‘zining da’vosida, ya’ni Alloh tomonidan yuborilgan payg‘ambar ekanligini aytishida, albatta, yolg‘onchilardan biri deb o‘ylayman”, deb qo‘shimcha qildi.

Fir’avn bu so‘zlari bilan o‘z qavmini aldab, ularning ko‘z o‘ngida Musoning (alayhissalom) da’vosini bekor qilmoqchi bo‘ldi. U o‘zini iloh deb e’lon qilib, Musoning (alayhissalom) chaqirig‘ini rad etishga urindi. Ammo bu uning nodonligi va johilligini ko‘rsatadi — chunki u loydan qurilgan binoga chiqib, osmondagi ilohga yetishishni xohladi. Bu esa uning aqli zaifligi va haqiqatdan yiroqligini namoyon etadi.

Foydalar:

1. Bu qissadan o‘rganamizki, kibr va takabburlik insonni shunchalik adashtiradiki, u o‘zini iloh darajasiga ko‘tarib qo‘yadi. Musulmon sifatida biz har qanday kibrdan saqlanishimiz, o‘zimizni Allohning bandasi ekanligimizni unutmasligimiz kerak.
2. Haqiqatni inkor etish va o‘z qavmini aldash — zolimlarning odatidir. Ammo Allohning yordami payg‘ambarlar bilan bo‘ladi, zolimlar esa oxir-oqibat halokatga uchraydi.
3. Bu oyatda mo‘minlar uchun saboq borki, qanchalik kuchli va hokimiyatli bo‘lmasin, zolimlarning hiylalari Allohning oldida zaifdir. Muso alayhissalomning Fir’avnga qarshi turishi bizga haqiqat yo‘lida sabr-qanoat va Allohga tavakkal qilishni o‘rgatadi.
4. Alloh taolo o‘z payg‘ambarini himoya qiladi va zolimlarning makrlarini barbod qiladi. Bu mo‘minlarga tasalli va ishonch bag‘ishlaydi — qanday qiyin vaziyatda bo‘lmasin, Allohning va’dasi haqdir.