Qasos surasi — Oyat 37

Kalimalarning ma’nolari:

• الْهُدَى – to‘g‘ri yo‘l, hidoyat.
• عَاقِبَةُ الدَّارِ – oxiratdagi yaxshi oqibat, maqtovga sazovor bo‘lgan yakun.
• لَا يُفْلِحُ – najot topmaydi, maqsadiga erishmaydi, zafar quchmaydi.

Tafsir:

Muso alayhissalom Fir’avn va uning majlisidagilarga qat’iy va ishonchli tarzda dedi: “Robbim kim haq yo‘lda ekanini va kimning qarshisida noto‘g‘ri ekanini juda yaxshi biladi. U zot O‘z huzuridan hidoyat (to‘g‘ri yo‘l, payg‘ambarlik va ilohiy kitob) bilan kelgan kishini ham, oxiratda yaxshi oqibat va maqtovga sazovor bo‘ladigan zotni ham biladi. Albatta, zolimlar – ya’ni kofirlar va gunohkorlar – o‘z maqsadlariga erisha olmaydilar, ularning sa’y-harakatlari behuda ketadi va ular hech qachon najot topmaydilar”.

Muso alayhissalom bu so‘zlari bilan Fir’avnning “Men sizlarning Robbingizman” degan da’vosiga raddiya berdi va haqiqatning egasi faqat Alloh ekanini, g‘alaba oxir-oqibatda Allohning yordamiga muyassar bo‘lgan bandalarga nasib bo‘lishini bildirdi. U zot o‘zining haq ekanini isbotlash uchun mo‘jizalarni keltirgan edi, ammo Fir’avn takabburligi tufayli haqni tan olmadi. Shunda Muso alayhissalom unga bu haqda hukmni Allohning O‘zi chiqarishini aytdi.

Foydalar:

1. Haq yo‘lda ekanligini bilish va isbotlash uchun inson o‘ziga emas, balki Allohning ilmiga tayanishi kerak. Chunki Alloh har bir narsani mukammal biluvchidir.
2. Muso alayhissalomning bu javobi mo‘minlarga o‘rnakdir: zolim va takabbur kimsalar oldida ham haqni dadil va ishonch bilan aytish, ularning yolg‘on da’volariga qarshi turish lozim.
3. Oxiratdagi yaxshi oqibat – bu taqvodorlar uchundir. Kim zulm qilsa, kufr keltirsa yoki gunohda davom etsa, u hech qachon baxtga erisha olmaydi.
4. Bu oyat mo‘minlarga sabr va ishonch bag‘ishlaydi: garchi zolimlar kuchli bo‘lib ko‘rinsa-da, ularning oxiri halokat, mo‘minlarning oxiri esa g‘alaba va yaxshi yakundir.