Qasos surasi — Oyat 39

Kalimalarning ma'nolari:

• Istakbara – kibr-u havo qilmoq, o‘zini katta tutmoq, kattalik da'vo qilmoq.
• Birog‘ri haq – haqsiz ravishda, hech qanday asossiz, o‘rinsiz.
• Zonnu – ular ishonch hosil qildilar, gumon qildilar (bu yerda noto‘g‘ri e’tiqod ma’nosida).
• Lā yurja’ūn – qaytarilmaydilar, qaytib kelmaydilar.

Tafsir:

Fir’avn va uning qo‘shinlari Misr yerida o‘zlarini katta tutib, kibr-u havoga berildilar. Ular Muso alayhissalomning da’vatiga quloq solishdan, unga ergashishdan bosh tortdilar va bu kibrlari hech qanday haq-huquqqa asoslanmagan edi. Ya’ni, ularning bu takabburligi uchun hech qanday asosli sabab yo‘q edi. Ular o‘zlarini shunchalik yuqori tutdilarki, hatto o‘limdan keyin qayta tirilishni ham inkor qildilar. Ular Allohning huzuriga qaytarilishlarini, qiyomat kuni hisob berishlarini va qilgan amallariga yarasha jazolanib, jazolanmasliklarini xayollariga ham keltirmadilar. Ular o‘zlarini shu dunyoda abadiy qoladigan, hech qachon hisobga tortilmaydigan kishilar deb o‘yladilar. Bu esa ularning haddan oshganligi va aqli zaifligining belgisi edi. Chunki har qanday aqlli inson bu dunyoning o‘tkinchi ekanligini, oxiratning haq ekanligini biladi. Ammo ularning kibr-u havolari ko‘zlarini ko‘r qilib, haqiqatni ko‘rishdan mahrum etdi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

• Kibr-u havo insonni haqiqatdan yuz o‘girishga, hatto eng aniq dalillarni ham inkor etishga yetaklaydi. Kibr – bu insonning halokatiga sabab bo‘ladigan eng yomon xulqlardan biridir.
• Hokimiyat va kuch-qudrat insonni mag‘rurlantirmasligi kerak. Fir’avnning qudrati unga hech qanday foyda bermadi, aksincha, uni halokatga yetakladi.
• Qiyomat kuniga ishonmaslik – barcha yomonliklarning asosidir. Kim oxiratga ishonmasa, u har qanday gunoh va jinoyatni qilishdan tapinmaydi.
• Alloh taolo har bir insonni, xoh u podshoh bo‘lsin, xoh oddiy fuqaro bo‘lsin, albatta hisobga tortadi. Hech kim Uning huzuridan qochib qutula olmaydi.
• Musulmon kishi doimo kamtarin bo‘lishi, kibr-u havodan saqlanishi va har bir ishida Allohning huzuriga qaytishini eslab yurishi lozim. Bu esa uni gunohlardan saqlaydi va yaxshi amallarga undaydi.