Qasos surasi — Oyat 78

So‘z ma’nolari:

• أُوتِيتُهُ – bu (mol-mulk) menga berildi.
• عَلَى عِلْمٍ – bilim (va malaka) asosida.
• الْقُرُونِ – (o‘tgan) avlodlar, ummatlar.
• جَمْعًا – to‘plash, yig‘ish (mol-mulkni).

Tafsir:

Qorun o‘z qavmiga nasihat qilganlarga javoban, takabburlik va g‘urur bilan dedi: “Bu boyliklar menga faqat o‘zimdagi bilim va malaka tufayli berilgan. Men buni o‘z mehnatim va ilmim bilan topdim, shuning uchun bu menga haqli ravishda nasib etgan.” U boyligini Allohning fazli va marhamati deb bilmasdan, balki o‘z qobiliyati va ilmiga bog‘ladi.

Keyin Alloh taolo unga tanbeh berib, shunday deydi: “U o‘zidan oldin o‘tgan avlodlardan ko‘pchilikni – undan kuchliroq va mol-mulki ko‘proq bo‘lgan kimsalarni Alloh halok qilganini bilmadimi?” Ya’ni, Qorun o‘zidan oldin yashab o‘tgan, undan ham qudratliroq va boyligi ziyodaroq bo‘lgan qavmlar Allohning azobi bilan halok bo‘lganini bilmasmidi? Ularning kuchi va boyliklari ularni Allohning jazosidan qutqara olmadi. Bu hol Qorun uchun ibrat bo‘lishi kerak edi, lekin u bundan saboq olmadi.

So‘ngra Alloh taolo qiyomat kunidagi holatni bayon qilib: “Jinoyatchilardan gunohlari haqida so‘ralmaydi”, deydi. Chunki Alloh ularning barcha gunohlarini to‘liq biladi. Ular so‘roq qilinmaydilar, balki to‘g‘ridan-to‘g‘ri jahannamga tashlanadilar. Agar so‘roq bo‘lsa ham, bu so‘roq ularni yanada sharmanda qilish va tanbeh berish uchun bo‘ladi, holbuki Alloh ularning qilgan ishlarini to‘liq biluvchidir.

Foydalar:

• Boylik va ilm – Allohning in’omi bo‘lib, ular kishini mag‘rurlantirmasligi kerak. Kimki o‘z boyligini o‘z kuchi va ilmiga bog‘lasa, Qorunning holiga o‘xshab halokatga duchor bo‘lishi mumkin.
• O‘tgan ummatlarning taqdiri – ibrat maktabidir. Inson o‘zidan oldingilarning boshiga tushgan musibatlardan saboq olib, Allohga itoat qilishi lozim.
• Allohning qudrati har narsadan ustundir. Kuch-quvvat va mol-mulk Allohning azobidan qutqara olmaydi, shuning uchun insan doimo kamtarin bo‘lishi va Allohning buyruqlariga amal qilishi kerak.
• Qiyomat kuni hisob-kitob haqiqatdir. Har bir inson o‘z amallari uchun javob beradi va gunohkorlar jazosiz qolmaydi.