Ənkəbut surəsi — Ayə 2

1) Bəzi sözlərin izahı:

• أَحَسِبَ: Elə zənn etdi? Güman etdi? Fərziyyə etdi?
• يُتْرَكُوا: Boş buraxılsınlar? Heç bir sınaqdan keçirilmədən tərk edilsinlər?
• فِتْنَة / يُفْتَنُونَ: Sınaq, imtahan, çətinliklərlə yoxlanılma. Burada "fitnə" kəlməsi günah mənasında deyil, imtahan və sınaq mənasındadır.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala insanları xəbərdar edir və onların yanlış düşüncəsini düzəldir. Bəzi insanlar elə güman edirlər ki, sadəcə "Biz iman gətirdik" deməklə iş bitər və onlar heç bir sınaqdan, çətinlikdən keçirilmədən rahat buraxılarlar. Lakin bu, doğru deyil. Allah bu ayə ilə onlara xəbər verir ki, iman yalnız dildə deyilən bir söz deyil; imanın həqiqətini ürəkdə yoxlamaq üçün insan müxtəlif sınaqlara məruz qalacaq.

Bu ayə bir sual formasında gəlir və bu sual təəccüb, qınama və xəbərdarlıq mənası daşıyır: "Yoxsa insanlar elə zənn edirlər ki, sadəcə 'iman gətirdik' deməklə sınaqsız buraxılacaqlar?" Yəni, onların imanı yalnız sözdə qalmamalıdır; əməldə, səbrdə və çətinliklər qarşısındakı mövqedə özünü göstərməlidir.

Allahın qanunu belədir: iman edən hər kəs müəyyən dərəcədə sınağa çəkilir. Bu sınaq bəzən mal-dövlət itkisi, bəzən sağlamlıq problemi, bəzən ailə və ya cəmiyyət tərəfindən təzyiqlər, bəzən də daxili vesvesələr şəklində olur. Məqsəd insanın imanının həqiqi olub-olmadığını üzə çıxarmaqdır. Kim sınaqda səbir edib Allaha bağlı qalarsa, onun imanı həqiqi olduğunu sübut edir. Kim də sınaq qarşısında dözümsüzlük göstərib geri çəkilərsə, onun imanı yalnız dildə qalmış bir iddiadan ibarət olduğu aşkar olur.

Bundan əlavə, bu ayə möminə təsəlli də verir: əgər sən iman gətirdiyin üçün çətinliklərlə üzləşirsənsə, bil ki, bu, Allahın səni unutduğu üçün deyil. Əksinə, Allah sevdiyi bəndələrini sınağa çəkir ki, onların dərəcəsi yüksəlsin, səbri artıq olsun və axirətdə daha böyük mükafata nail olsunlar. Peyğəmbərlər, səhabələr və saleh insanlar da bu sınaqlardan keçmişlər. Onların həyatı göstərir ki, iman yolu rahatlıq yolu deyil, səbir və dözüm yoludur.

3) Dəvət və təşviq:

Ey insan! Əgər sən Allaha iman gətirmisənsə, bil ki, bu iman sənin ən böyük sərvətindir. Lakin bu sərvəti qorumaq üçün sınaqlara hazır olmalısan. Çətinliklər səni qorxutmasın, əksinə, onları imanını gücləndirən bir vasitə kimi qəbul et. Unutma ki, qızıl odda təmizləndiyi kimi, iman da sınaqlarla təmizlənir və həqiqi dəyəri ortaya çıxır. Allah heç kəsi gücü çatmayan bir yüklə yükləməz. Sənə düşən sınaq nə qədər ağır görünsə də, Allahın köməyi və səbrinlə onun öhdəsindən gələ bilərsən. Sınaq anında Allaha dua et, səbirli ol və Onun vədinə güvən. Çünki sınaqdan uğurla çıxanlar üçün axirətdə böyük mükafatlar hazırlanmışdır. Bu dünya keçicidir, əsl həyat isə axirətdir. Gəl, imanını qoru, səbrini artır və Allahın sənə verdiyi bu imtahanı qazanmağa çalış!