سوره عنکبوت — آيت 3

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• فَتَنَّا: اسان آزمائش ۾ وجهيوسين، امتحان ورتو.
• فَلَيَعْلَمَنَّ: پوءِ ضرور ظاهر ڪندو / معلوم ڪندو.
• صَدَقُوا: جن سچ چيو، جن پنهنجي ايمان ۾ سچا رهيا.
• الْكَاذِبِينَ: ڪوڙن کي، جن ايمان ۾ ڪوڙ ڳالهايو.

2) تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏيندي فرمايو ته اسان انهن امتن کي به آزمائش ۾ وڌو هو جيڪي توهان کان اڳ گذريا، انهن کي به مختلف قسم جي تڪليفن ۽ امتحانن سان پرکيو ويو. انهن ۾ انبيا ۽ اوليا به هئا، جن کي ڪيترن ئي سخت عذابن جو منهن ڏيڻو پيو، پر اهي پنهنجي دين تان ذرو به نه ڇڏيائون ۽ نه ئي لڏيا. اهڙي طرح امتحان جو مقصد اهو آهي ته الله تعاليٰ دنيا ۾ ئي ظاهر ڪري ڇڏي ته ڪير پنهنجي ايمان ۾ سچو آهي ۽ ڪير ڪوڙو آهي. الله تعاليٰ جو علم ته اڳ ئي هر شيءِ تي محيط آهي، پر آزمائش ۽ امتحان جو مقصد انسانن تي حقيقت کي واضح ڪرڻ ۽ سچن ۽ ڪوڙن کي هڪ ٻئي کان الڳ ۽ نمايان ڪرڻ آهي، ته جيئن هر گروهه پنهنجي اصلي حيثيت ۾ سڃاتو وڃي.

3) فائدا ۽ سبق:

• آزمائش سنت آهي: الله تعاليٰ پنهنجي مومنن کي آزمائي ٿو، جيئن اڳين امتن کي آزمایو هو. ان ڪري مشڪلاتن ۾ گهٻرائڻ نه گهرجي، پر صبر ۽ ثابت قدمي سان دين تي قائم رهڻ گهرجي.
• سچ ۽ ڪوڙ جي پرک: آزمائش جو هڪ وڏو مقصد اهو آهي ته سچا مومن ۽ منافق يا ڪوڙا ماڻهو هڪ ٻئي کان الڳ ۽ ظاهر ٿي وڃن.
• الله جو علم ڪامل آهي: الله تعاليٰ کي هر شيءِ جو علم آهي، پر امتحان ذريعي اهو علم انسانن تي ظاهر ۽ واضح ڪيو وڃي ٿو.
• دين تي ثابت قدمي: سختين ۽ تڪليفن جي باوجود دين تان نه لڏڻ ئي سچي ايمان جي علامت آهي، جيئن اڳين انبيا ۽ اوليا ڪيو.
• اميد ۽ همت: هر آزمائش کان پوءِ سچن لاءِ اجر ۽ ڪاميابي آهي، ۽ اهو ئي اسلام جي سونهن آهي ته اهو پنهنجي پيروڪارن کي صبر ۽ استقامت جو سبق ڏئي ٿو.