Аль-Анкабут сүрәсе — Аять 61

Сүзләрнең мәгънәләре:

• سَخَّرَ — буйсындырды, хезмәткә бирде.
• فَأَنَّىٰ — ничек инде, кайдан?
• يُؤْفَكُونَ — алар хактан яздырылалар, читкә бүрелеп, башкага таба борылалар.

Аять тәфсире:

Ий Мухәммәд галәйһиссәләм! Син бу мөшрикләрдән: "Күкләрне һәм Җирне кем яратты? Кояшны һәм айны кем буйсындырды, аларны кешеләргә хезмәт иттерде?" — дип сорасаң, алар, һичшиксез: "Аларны Аллаһ яратты" — дип җавап бирерләр. Чөнки бу хакыйкать аларның акылларына һәм табигатьләренә нык урнашкан. Алар моны инкяр итә алмыйлар, чөнки күкләрнең һәм Җирнең, кояшның һәм айның буйсынуы — Аллаһның кодрәтенә һәм берлегенә иң ачык дәлилләр.

Шулай да, алар бу хакыйкатьне танып-белә торып, ничек инде Аллаһтан башкага табыналар? Ничек алар хак диннән читкә бүрелеп, ялганга таба борылалар? Алар үзләре дә беләләр ки, бу бөек галәмнең Халыкы һәм Идарәчесе — бер генә Аллаһ. Әмма шуңа да карамастан, алар Аңа гыйбадәт кылудан баш тартып, үзләре уйлап чыгарган сыннарга табыналар. Бу — аларның акылларының бозыклыгын һәм хакыйкатьтән ераклыгын күрсәтә.

Аятьтән алынган файдалар:

• Кешеләрнең күбесе, Аллаһның барлыгын һәм берлеген танысалар да, гамәлләре белән моңа каршы киләләр. Бу — кеше акылының гыйбадәттә дөрес юлдан тайпылуының ачык мисалы.
• Аллаһның кодрәте — күкләрдә, Җирдә, кояшта һәм айда ачык күренә. Шуңа күрә һәр кеше тирә-юнендәге могҗизаларга карап, Халыкыбызны танырга һәм Аңа гына гыйбадәт кылырга тиеш.
• Ислам дәватында иң зур дәлил — кешеләрнең үз акыллары белән таныган хакыйкатьләрне искә төшерү, аларны гамәлгә чакыру.
• Мөшрикләрнең үзләре дә Аллаһны Халык итеп танулары — аларның бәхәсләре нигезсезлеген күрсәтә һәм аларга каршы дәлил буларак кулланыла ала.