سوره عنکبوت — آیه 61

معانی واژگان:

• «سَخَّرَ»: رام و مسخّر کرد، به کار گماشت.
• «أَنَّى»: از کجا، چگونه.
• «يُؤْفَكُونَ»: منحرف میشوند، بازگردانده میشوند (از حق به باطل).

تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر از این مشرکان بپرسی: چه کسی آسمانها و زمین را آفریده و خورشید و ماه را مسخّر و رام کرده است؟ قطعاً خواهند گفت: خداوند. آنان با وجود این اعتراف صریح، چگونه از عبادت خداوندِ یگانه به پرستش بتها منحرف میشوند؟ این پرسش در حقیقت برای توبیخ و سرزنش آنان است؛ زیرا آنان با اینکه به یگانگی خالق و مدبّر جهان معترفاند، باز هم از توحید و اطاعت او رویگردان میشوند و به موجوداتی بیخاصیت که هیچ سود و زیانی ندارند، روی میآورند. این تناقض آشکار نشان میدهد که انحراف آنان از روی جهل نیست، بلکه از روی عناد و پیروی از هوای نفس است.

فواید و پیامهای آیه:

• فطرت انسانها به یگانگی خداوند گواهی میدهد و حتی مشرکان نیز در اعماق وجود خود به این حقیقت معترفاند؛ بنابراین، دعوت به توحید با فطرت انسانی هماهنگ است.
• نظم شگفتانگیز آفرینش آسمانها و زمین و تسخیر خورشید و ماه، نشانههای روشنی بر قدرت و حکمت بیپایان خداوند است و انسان را به تفکر و ایمان دعوت میکند.
• اعتراف به آفریدگاری خداوند، مستلزم عبادت و اطاعت اوست؛ ایمانِ بدون عمل و اعترافِ بدون التزام، ارزشی ندارد و انسان را از عذاب الهی نجات نمیدهد.
• قرآن کریم با استدلالهای منطقی و فطری، راه را برای هدایت انسانها هموار میکند و پرده از تناقضهای فکری مشرکان برمیدارد تا بیدار شوند و به سوی حق بازگردند.