સૂરા આલ-ઇમરાન — આયત 104

શબ્દોની સમજૂતી:

• أُمَّةٌ (ઉમ્મત): એક જૂથ અથવા સમુદાય, જે સામાન્ય લક્ષ્ય સાથે જોડાયેલો હોય.
• الْخَيْرِ (અલ-ખૈર): ભલાઈ, જેમાં દુનિયા અને આખિરતની ભલાઈ સામેલ છે.
• الْمَعْرُوفِ (અલ-મઅરૂફ): જે વસ્તુ શરીઅત અને અકલ (બુદ્ધિ) બંનેની દૃષ્ટિએ સારી અને માન્ય ગણાય.
• الْمُنكَرِ (અલ-મુન્કર): જે વસ્તુ શરીઅત અને અકલ બંનેની દૃષ્ટિએ ખરાબ અને નાપસંદ ગણાય.
• الْمُفْلِحُونَ (અલ-મુફલિહૂન): સફળ થનારા, જેમને દુનિયા અને આખિરતમાં કામયાબી મળે.

આયતનો તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા ઈમાનવાળાઓને હુકમ આપે છે કે તેમના માંથી એક એવો સમુદાય હોવો જોઈએ, જે લોકોને ભલાઈ તરફ બોલાવે, સારા કામોનો હુકમ કરે અને ખરાબ કામોથી રોકે. અહીં "ભલાઈ" (ખૈર) શબ્દ વ્યાપક છે, જેમાં ઈસ્લામ, ઈમાન, ઈબાદત, સારા આચરણ અને દરેક એવી વસ્તુ સામેલ છે જે અલ્લાહને પસંદ છે. "મઅરૂફ" એટલે એવા કામો જેની સારાઈ શરીઅતે નક્કી કરી છે અને સાચી બુદ્ધિ પણ જેને સારા ગણે છે. "મુન્કર" એટલે એવા કામો જેની ખરાબી શરીઅતે સ્પષ્ટ કરી છે અને સાચી બુદ્ધિ પણ જેને ખરાબ ગણે છે.

આ આયતમાં "મિન્કુમ" (તમારા માંથી) શબ્દનો અર્થ એ છે કે આ જવાબદારી ઉમ્મતના દરેક સભ્ય પર લાગુ પડે છે—દરેક વ્યક્તિ પોતાની શક્તિ અનુસાર આ કામ કરે: કોઈ હાથથી, કોઈ જીભથી, અને ઓછામાં ઓછું દિલથી તો ખરાબ કામને નાપસંદ કરે. આ આયત માત્ર એક ખાસ જૂથ માટે નથી, પરંતુ સમગ્ર ઈમાનવાળી ઉમ્મતને સંબોધિત છે, જેથી સમાજમાં ભલાઈ ફેલાય અને ખરાબી દૂર થાય.

અને જે લોકો આ ગુણો અપનાવે છે—ભલાઈ તરફ બોલાવવું, સારા કામોનો હુકમ કરવો અને ખરાબ કામોથી રોકવું—એ જ લોકો સાચા અર્થમાં સફળ થનારા છે. તેમને દુનિયામાં પણ ઈજ્જત અને સુખ મળે છે અને આખિરતમાં જન્નતની કામયાબી મળે છે.

આ આયતમાંથી મળતી ફાયદા અને પ્રેરણા:

1. ઈસ્લામ એ સામૂહિક જવાબદારીનો દીન છે: આ આયત દર્શાવે છે કે ઈસ્લામમાં દરેક વ્યક્તિ પોતાના સમાજની સુધારણા માટે જવાબદાર છે. આ એક એવી વ્યવસ્થા છે જે સમાજને ભ્રષ્ટાચારથી બચાવે છે અને ન્યાય અને ભલાઈને પ્રોત્સાહન આપે છે.
2. ભલાઈ તરફ બોલાવવું એ ઈબાદત છે: લોકોને સારા કામો તરફ બોલાવવું, સદાચાર ફેલાવવો અને ખરાબીથી રોકવું—આ બધું અલ્લાહને પસંદ છે અને તેનાથી વ્યક્તિને ઊંચો દરજ્જો